Karolina Lisek, redaktor naczelna Słowiańskiej Agencji Prasowej iSAP, prezes Stowarzyszenia Krzewienia Kultury Słowiańskiej JAWIA, rodzimowierczyni, pasjonatka etnobotaniki i kultury ludowej, w swojej książce „Słowiańska magia ziół. Obrzędy, bóstwa, demony i rośliny" (Prószyński i S-ka, Warszawa 2025) zabiera czytelników do świata naszych przodków. W audycji Folkomat opowiadała o wyjątkowych roślinach, pracy nad książką oraz wyzwaniach wydawniczych.
Rodzimowierstwo w Polsce rozwija się dynamicznie, balansując między potrzebą zakorzenienia w przedchrześcijańskiej tradycji a realiami ponowoczesnego społeczeństwa. O sporach o tożsamość, granicach przynależności, wyzwaniach organizacyjnych, rosnącej w siłę „narracji słowiańskiej” oraz o tym, dlaczego świętowania Nocy Kupały nie da się łatwo pogodzić z rytmem pracy od poniedziałku do piątku – opowiada folklorysta i etnolog dr hab. Piotr Grochowski, prof. UMK, autor książki Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności w rozmowie z Damianem Gocołem.
Dr hab. Piotr Grochowski jest profesorem w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, folklorystą i kulturoznawcą, redaktorem naczelnym czasopisma „Literatura Ludowa”. Jego zainteresowania badawcze obejmują folklorystykę i antropologię kulturową, folklor słowny, muzyczny i obrzędowy społeczności tradycyjnych oraz współczesne transformacje i adaptacje tradycji ludowych. Wśród podejmowanych przez profesora tematów znajduje się m.in. zjawisko folkloru współczesnego oraz współczesny ruch rodzimowierczy. O tym oraz o różnicy między folkiem a folklorem, pracy badawczej i jej współczesnych wyzwaniach rozmawiała Patrycja Szura.
Fot. z arch. P. Grochowskiego
W swoich badaniach od wielu lat zajmuję się tradycyjną kulturą ludową Słowian. Przyglądam się też, jak poszczególne jej motywy i wątki są przetwarzane i wykorzystywane w różnych nurtach kultury współczesnej. W świetle tych obserwacji nie ulega dla mnie wątpliwości, że są one cały czas obecne i stanowią ważny element naszych obecnych praktyk kulturowych. Co więcej, w ostatnich latach w Polsce nasila się wręcz zjawisko, które można by określić jako (po)nowoczesne słowianofilstwo. Jego cechy charakterystyczne to przede wszystkim wernakularność oraz silne uwikłanie w kontekst ponowoczesnej kultury popularnej.
(Piotr Grochowski)
Święto „słońca kresu” to jedno z najważniejszych dorocznych świąt Słowian. Obchodzone jest zarówno przez zachodnich, jak i wschodnich braci. Zacznę od początku, a więc od nazwy: Noc Kupały (inaczej zwana też nocą kupalną, kupalnocką, kupałą) wiąże się z pierwiastkiem *kump – oznaczającym „gromadę, grupę, zbiorowość”. Noc przesilenia, przypadająca na 21-22 czerwca, to święto przeciwieństw – ognia i wody, dnia i nocy, słońca i księżyca, ale także płodności, obfitości, radości i miłości (także tej fizycznej). W ten magiczny czas można więcej i bardziej radośnie. Nadchodzi lato, okres dostatku i obfitości, ale też ciężkiej pracy. Ta noc to ostatnie chwile beztroskiej zabawy.
(Grzegorz J. Nowicki)