Anna Czekanowska – wybitna polska etnomuzykolożka, rocznik 1929 (zmarła w 2021 roku); Lwowianka. Rocznik 1929 jest znaczący, bowiem w tym samym roku urodzili się także Ludwik Bielawski oraz Jan Stęszewski (zm. 2016) – osoby, które miały istotny wkład w rozwój etnomuzykologii w Polsce.
Badaczka zawodowo związana była z Uniwersytetem Warszawskim, później także z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim oraz stołecznym Collegium Civitas. Sama studiowała na Uniwersytecie Poznańskim, jeszcze u „ojca” rodzimej muzykologii, przedwojennego lwowskiego profesora – Adolfa Chybińskiego. Na jego zajęciach spotykała też owych dwóch kolegów, wymienionych wyżej1. Ta grupa polskich etnomuzykologów swoje doświadczenia zbierała głównie podczas badań terenowych organizowanych przez Jadwigę i Mariana Sobieskich, ale przede wszystkim w ramach ogólnopolskiej Akcji Zbierania Folkloru Muzycznego; wszyscy troje później związani byli w mniejszym lub większym stopniu z ośrodkiem warszawskim.
Anna Czekanowska zajmowała się w swojej wieloletniej praktyce nie tylko edukacją (była m.in. wieloletnią dyrektorką Instytutu Muzykologii UW), lecz prowadziła także badania terenowe, zwłaszcza na Wschodzie. Wiodła bogate życie naukowe, uczestnicząc w wielu konferencjach międzynarodowych i pozostając w bliskich relacjach z tak wybitnymi etnomuzykologami jak Alan P. Merriam czy John Blacking. Twórcze znajomości z nimi opisała we wspomnieniowej książce Ku niedalekiej przeszłości. Z doświadczeń badacza i nauczyciela. 1947–20022. Jej lektura pozwala nie tylko na poznanie losów autorki (okres studiów poznańskich, okres warszawski, stypendia i badawcze wyjazdy zagraniczne), lecz przynosi też wiadomości o wielu wybitnych postaciach świata nauki. Dzięki wspomnieniom Czekanowskiej poznajemy bliżej przedwcześnie zmarłego, dobrze zapowiadającego się muzykologa Tadeusza Strumiłłę, osiadłego w Belfaście banitę Jona Blackinga czy Rosjan Eduarda Aleksiejewa (zwanego przez znajomych, w tym bohaterkę tego tekstu – Edikiem) i Eugeniusza Gippiusa, a także Allana Parkhursta Merriama, który – niestety – zginął w katastrofie lotniczej, będąc w drodze na konferencję zorganizowaną właśnie przez Annę Czekanowską.
Wspomnienia tej wybitnej polskiej etnomuzykolożki, przedstawicielki trzeciej generacji badaczy3, dają nam zatem inną perspektywę spojrzenia na etnomuzykologię jako dziedzinę – perspektywę tej autorki. Jednocześnie w przywołanej publikacji mała historia splata się z tą wielką, światową (etnomuzykologią), której Anna Czekanowska była aktywną uczestniczką, rozpoznawalną i cenioną.
Wspomnieniowe zapiski autorki Ludowych melodii wąskiego zakresu w krajach słowiańskich…4 doskonale uzupełniają oficjalną historię dziedziny i można je śmiało polecić tak pasjonatom, jak i studentom muzykologii – zwłaszcza tym, którzy mają zacięcie etnomuzykologiczne. Język, jakim pisze Anna Czekanowska, jest barwny, dzięki czemu książkę czyta się bardzo dobrze, niemalże jednym tchem.
Ewelina Grygier
1 L. Bielawski, Ethnomusicology on the turn, „Revista Transcultural de Música Transcultural Music Review” 2000, no. 5.
2 Wyd. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2015.
3 P. Dahlig, On continuity in Ethnomusicology in Poland, „Revista Transcultural de Música Transcultural Music Review” 2000, no. 5, s. 5.
4 A. Czekanowska, Ludowe melodie wąskiego zakresu w krajach słowiańskich. Przegląd dokumentacji źródłowych, próba klasyfikacji metodą taksonomii wrocławskiej, Kraków 1972.
Opracowanie i korekta na stronie internetowej: Weronika Wyrębek
Anna Czekanowska – wybitna polska etnomuzykolożka, rocznik 1929 (zmarła w 2021 roku); Lwowianka. Rocznik 1929 jest znaczący, bowiem w tym samym roku urodzili się także Ludwik Bielawski oraz Jan Stęszewski (zm. 2016) – osoby, które miały istotny wkład w rozwój etnomuzykologii w Polsce.