Artykuły z działu: EtnoLektura

Przepraszam za brzydkie pismo

W 1933 roku Instytut Gospodarstwa Społecznego ogłosił konkurs na chłopskie pamiętniki. Ich wybór opublikowano w dwóch seriach „Pamiętników chłopów” w 19351 i 1936 roku2. Informacje o możliwości nadsyłania swoich spisanych wspomnień oraz zachęty do ich tworzenia publikowano na łamach ówczesnej prasy – w „Zielonym Sztandarze”, „Chłopskiej Prawdzie” czy „Wyzwoleniu”. W zdecydowanej większości pamiętniki zostały nadesłane przez mężczyzn, ale wśród pamiętnikarzy znalazło się też pewne grono kobiet. W ogłaszanych aż do lat 90. XX wieku konkursach w sumie mogło wziąć udział około 90 tysięcy chłopek-pamiętnikarek.

Zawał duszy Byung-Chul Han

Współczesne bajki dla dzieci mają nie tylko zabawiać i uczyć najmłodszych; edukują w zakresie szeroko rozumianych zasad regulujących życie człowieka w społeczeństwie i przynoszą informacje o najbliższym otoczeniu. Sporo z nich dowiedzieć się można także o kulturze i muzyce ludowej. Ewelina Grygier o twórczości Byunga-Chula Hana.

fot. Ronald Patrick.

Dopóki serce nie zwolni bicia… słów kilka o skrzypaczce z Lubziny Albina Kuraś

Rzeszowszczyzna to kraina dużych zespołów instrumentalnych, w których poza cymbałami prym wiodą – a jakże – skrzypce. Wybitnych skrzypków, zarówno Lasowiaków, jak i Rzeszowiaków, jest/było wielu, to m.in. takie nazwiska jak: Henryk Kretowicz, Jan Cebula, Władysław Pogoda czy żyjący i grający nadal Henryk Marszał i Kazimierz Marcinek. O artystach tej ziemi barwnie wspominał także Franciszek Kotula w Muzykantach. To muzykanci, a co z muzykantkami? No właśnie…

Smutne opowieści z Państwa Środka Liao Yiwu

Szukając czegoś do poczytania, natknęłam się na zbiór wywiadów z obywatelami Chin, przeprowadzonych przez Liao Yiwu. Od niechcenia przejrzałam spis treści, w którym znajdowały się między innymi Wywiad z grajkiem na erhu oraz Wywiad z ulicznym śpiewakiem. Te dwa rozdziały przesądziły o wyborze lektury.

Muzykanty Franciszek Kotula

Tegoroczna wizyta na Rzeszowszczyźnie, jaką w ramach prowadzenia etnomuzykologicznych praktyk terenowych miałam okazję odbyć ze studentami muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego, skłoniła mnie do powtórnego przeczytania kilku lektur. Wśród nich znalazło się dzieło obecnego patrona Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie – Franciszka Kotuli. Mając do wyboru kilka jego prac, sięgnęłam po klasykę.

Lektura obowiązkowa Kłopoty ze sztuką ludową

„Rzeczy ludowe, wybrane z wiejskiego inwentarza przez wykształconych zbieraczy i artystów, złożyły się na reprezentację, która na kolejnym etapie konstruowania »ludu« stała się pożądaną normą wiejskiej rzeczywistości, weryfikowaną przez samych ludoznawców, czyli jej twórców”, czytamy w – wydanej przez Fundację Terytoria Książki – publikacji Ewy Klekot Kłopoty ze sztuką ludową. Gust, ideologie, nowoczesność. Pozycja ta poświęcona jest, zgodnie z tytułem, sztuce ludowej, jednak ogólnie zawarte tu idee są ważne dla wszystkich zajmujących się kulturą tradycyjną

O sobie samej i kilku innych ważnych etnomuzykologach Anna Czekanowska

Anna Czekanowska – wybitna polska etnomuzykolożka, rocznik 1929 (zmarła w 2021 roku); Lwowianka. Rocznik 1929 jest znaczący, bowiem w tym samym roku urodzili się także Ludwik Bielawski oraz Jan Stęszewski (zm. 2016) – osoby, które miały istotny wkład w rozwój etnomuzykologii w Polsce.

Emblemat portugalskiej tożsamości Historia Fado

Fado postrzegane jest dziś jako emblemat tożsamości portugalskiej; jest też – obok porto – swoistym produktem eksportowym kraju. Muzyki fado, kojarzonej z nieco lamentacyjnym charakterem śpiewu i towarzyszeniem gitary portugalskiej, słucha się na całym świecie. Jednak mimo ogromnej popularności i międzynarodowej rozpoznawalności, badania nad tym muzycznym fenomenem nie są zaawansowane, co wyraźnie podkreśla Rui Vieira Nery – kompozytor, muzykolog, muzyk (syn gitarzysty Raula Nery) i – wreszcie – autor, wydanej także po polsku, Historii fado

Instrumenty wędrujące Flażolet w Afryce

Za jednego z największych znawców muzycznych tradycji kontynentu afrykańskiego uważa się austriackiego etnomuzykologa Gerharda Kubika, który pomimo ukończonych 90 lat wciąż wykłada na Uniwersytecie Wiedeńskim. Miałam okazję i przyjemność studiować u profesora na wiedeńskiej uczelni w ramach programu wymiany studenckiej Socrates-Erasmus. Wtedy też po raz pierwszy usłyszałam o muzyce kwela. Kubik, dzielący swoje życie pomiędzy domy w Malawi i Wiedniu, koncertował przez wiele lat z zespołem Donald Kachamba’s Kwela Heritage Jazz Band. Gdy w 2009 roku słuchałam ich koncertów, zafascynowałam się w szczególności afrykańskim lamelofonem – kalimbą (instrument ten, w zależności od regionu i rodzaju, określany jest także sansa czy mbira). Obecnie lamelofony są coraz bardziej popularne i często używane w folku czy world music. Wspomniany zespół, obok klarnetu, pięciostrunowej gitary, specyficznego basu (jednostrunowy z pudłem rezonansowym ze skrzyni po liściach herbaty), miał w swoim instrumentarium także sześciootworową piszczałkę – flażolet, z angielskiego tin whistle.