Europejskie Dni Dziedzictwa

Wszystkie drogi prowadzą nad Jezioro Rożnowskie – Ogólnopolska Inauguracja Europejskich Dni Dziedzictwa 2020

Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) to największy w Europie projekt społeczno-edukacyjny i święto zabytków kultury Starego Kontynentu. Głównym celem EDD jest edukacja historyczna i kulturalna, promowanie różnorodności regionalnego dziedzictwa kulturowego, podkreślenie wspólnych korzeni kultury europejskiej oraz propagowanie dialogu międzykulturowego.

Rok 2020 to 35. rocznica organizacji tej szczytnej inicjatywy. Polska włączyła się do akcji w 1993 roku. W roku 2020 EDD w kraju odbędzie się pod hasłem „Moja Droga”. Temat, wpisujący się w założenia Programu Wieloletniego „Niepodległa” na lata 2017– 2022, jest wielowątkowy. Możemy skojarzyć go z trasą do zamierzonego celu. Określenie „Moja droga” to także zwrot do osoby nam miłej. Nacechowane jest pozytywnie, co ma zachęcić do budowania tegorocznej tożsamości EDD.

Co roku we wrześniu kraje europejskie, w których odbywa się wydarzenie, udostępniają do zwiedzania liczne zabytki i miejsca kultury, a także organizują wykłady, wystawy i imprezy skierowane do różnorodnej grupy odbiorców, co dodaje spotkaniu uniwersalności.

W tym roku 13 września Ogólnopolska Inauguracja EDD odbędzie się nad Jeziorem Rożnowskim w miejscowości Sienna w gminie Gródek nad Dunajcem w województwie małopolskim. Jej organizatorem jest Fundacja Horyzont360, a współorganizatorami Województwo Małopolskie, Małopolskie Centrum Kultury „Sokół”, Fundacja Sztuki, Przygody i Przyjemności ARTS, Gmina Gródek nad Dunajcem, Gminny Ośrodek Kultury w Gródku nad Dunajcem oraz Hotel Heron sp. z o.o. S.K. Koordynatorem ogólnopolskim Europejskich Dni Dziedzictwa jak co roku jest Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Akwen Rożnowski to urokliwe miejsce, pełne atrakcji kulturowych oraz turystycznych. Znajdziemy tu liczne kościółki drewniane, ruiny zamków, zabytkowe dwory, a nawet działający, prawie stuletni młyn wraz z Osadą Młyńską. Okolice jeziora to także plaże, nowoczesne ośrodki oraz miejsca wypoczynku na łonie natury. Mamy tu unikalny rezerwat przyrody zwany ,,Małpią Wyspą”. To żartobliwa nazwa wyspy Grodzisko w północnej Wszystkie drogi prowadzą nad Jezioro Rożnowskie – Ogólnopolska Inauguracja Europejskich Dni Dziedzictwa 2020 części Jeziora Rożnowskiego. Niegdyś było to samotne wzgórze na prawym brzegu Dunajca. Po zalaniu doliny w 1942 roku stało się wyspą. Obecnie jest to cenny zespół przyrodniczo-krajobrazowy, gdzie zamieszkuje ponad 165 gatunków ptaków. Przez tereny gminy przebiegają liczne szlaki turystyczne. Na tym obszarze zachowało się wiele interesujących zabytków architektury sakralnej i świeckiej takich jak: kościoły drewniane w Podolu (początek XVI wieku) i Przydonicy (1527) oraz murowane w Zbyszycach (1440) i Tropiu; beluard warowni hetmana Tarnowskiego z XVII i XVIII wieku w Rożnowie; ruiny zamku Rożenów z XIV wieku oraz klasycystyczny dwór z XIX wieku w Rożnowie.

Te walory spowodowały, iż przy Hotelu Heron w Siennej odbędzie się inauguracja obchodów EDD 2020. Ze względu na epidemię COVID-19 tegoroczna edycja częściowo przeniesie się do internetu. Na terenie gminy Gródek nad Dunajcem zaplanowano m.in. prelekcje na temat dziedzictwa Małopolski, występy zespołów regionalnych, warsztaty rękodzieła ludowego oraz degustację lokalnych potraw. Zorganizowany zostanie bieg wokół jeziora pod nazwą ,,Bieg o niepodległość”, zaś w Osadzie Młyńskiej w Roztokach Brzeziny odbędą się zajęcia z pieczenia tradycyjnego chleba, a także zwiedzanie lokalnych zabytków. W Małopolskim Centrum Kultury ,,Sokół” w Nowym Sączu odbędą się warsztaty tematyczne dla dzieci i młodzieży prezentujące kulturę Małopolski. Podczas tegorocznej inauguracji pierwszy raz w historii EDD będą mieć miejsce targi książki. Ze względu na miejsce inauguracji zaprezentowane zostaną pozycje wydawnicze traktujące o różnorodnym dziedzictwie Małopolski widzianym z perspektywy lokalnej. Małopolska rozumiana jest tu zarówno jako współczesne województwo, jak i kraina historyczna współtworzona przez Polaków, także mniejszości narodowe, etniczne, religijne. Ze względu na sytuację prezentacje przybiorą formę w większości wirtualną. Małopolskie Targi Książki „Dziedzictwo zapisane lokalnie” przybliżą publikacje tworzone przez praktyków działających w swoich regionach – bezpośrednich depozytariuszy dziedzictwa – zwykłych-niezwykłych mieszkańców. Bardzo często są to wydania samodzielne, działania prawdziwie obywatelskie. Niełatwo znaleźć je na półkach księgarni, a to one – obok nurtu tzw. literatury fachowej – są wyrazem świadomości i odpowiedzialności mieszkańców. Targi ukażą, jaka była droga Małopolan do „zapisania” ich własnego, najbliższego dziedzictwa. Pomysłodawcą i organizatorem jest Fundacja Sztuki, Przygody i Przyjemności ARTS.

Na zakończenie zaprosimy widzów na koncert Izabeli Szafrańskiej z zespołem. Jeśli tylko pogoda dopisze, odbędzie się na zielonych tarasach Heron Live Hotel. Koncert będzie można oglądać z pomostu, a nawet z prywatnych łodzi – będzie to niesamowite widowisko.

 „Pismo Folkowe” objęło patronatem tegoroczną inaugurację EDD.

dr Monika Bochenek, dr Joanna Dziadowiec-Greganić

fot. arch. własne Fundacja Horyzont360