Nowości książkowe

To wszystko nie robi się samo. Rozmowy na zapleczu kultury

 Aleksandra Boćkowska Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023

Oglądając spektakl, wystawę albo film, czytając książkę czy idąc na koncert, rzadko pamiętamy o tym, jak wiele osób pracowało przy ich powstaniu. Dzięki znakomitym rozmówcom Aleksandry Boćkowskiej zaglądamy na zaplecza kultury i poznajemy tajniki tych niedostrzegalnych na co dzień zawodów. Kto z nas zastanawiał się, na czym polega praca tłumacza migowego, realizatorki audiobooków, audiodeskryptora albo opiekunki archiwum fotograficznego? Czy wiemy, po co montażyście wystaw deskorolka? Jakie cechy musi mieć dobry researcher? Co to jest zmarszczenie marszczyciela i czym różni się rekwizyt od kostiumu? To wszystko nie robi się samo to zbiór rozmów z ludźmi, którzy współtworzą kulturę „z tylnego siedzenia” i pomagają nam zrozumieć, ile osób i jak wiele czynności potrzeba, by wystawy, książki, muzyka i festiwale w ogóle istniały. A przy okazji, dlaczego – jak mówi jedna z rozmówczyń Boćkowskiej – najciekawsze dzieje się właśnie na zapleczu. Aleksandra Boćkowska od 2019 roku na łamach „Dwutygodnika” prowadzi cykl rozmów „Zaplecze kultury”. To one były zaczynem tej książki. Na To wszystko nie robi się samo składają się premierowe teksty oraz uzupełnione rozmowy opublikowane w „Dwutygodniku”. 

Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii 

Agnieszka Pajączkowska Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023

Chłopska fotografia – ta rodzinna, prywatna – nie ma zwykle odrębnego miejsca w archiwach czy instytucjach. Przez wiele dekad mało kto się nią interesował, nie była traktowana jako część „narodowego dziedzictwa”, a śladowa liczba zachowanych zbiorów pozwala sobie wyobrazić, ilu zdjęć i historii nie da się nigdy odzyskać, ile fotografii zostało spalonych, wyrzuconych, nieodnalezionych. Fotografia nie jest przezroczysta – nie pokazuje „po prostu”, neutralnie ani obiektywnie. Podobnie jak historia, gdy pisana jest z jednej tylko perspektywy. Wiele w interpretacji fotografii i historii zależy od kąta patrzenia, od zachowanej materii i zauważania tego, co dotychczas pomijane. Nieprzezroczyste to próba zwrócenia spojrzenia na to, co dotychczas było za uważane zbyt rzadko – na trzeci plan, na tło, rzeczy i ludzi poza kadrem. Agnieszka Pajączkowska opisuje wybrane chłopskie zdjęcia, a swoje spostrzeżenia uzupełnia o rozmowy, zapisy historii mówionej, dokumenty, mikroreportaże, rozważania teoretyczne, cytaty z esejów o fotografii i nowe refleksje dotyczące historii ludowej. Rdzeniem książki pozostaje pyta nie, czym właściwie jest to, co widzimy. Czego fotografia nie pokazuje i nie rozstrzyga? To nie tyle opowieść o osobach widocznych na zdjęciach, ile o samych zdjęciach i tych, którzy je wykonywali – fotografach i fotografkach, o ich motywacjach, warsztacie pracy, miejscu w wiejskiej społeczności.

Lasowiacka szopka z lalkami. Tradycyjne widowisko i jego repertuar muzyczny 

Tomasz Rokosz  Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2023

Na wydawnictwo składa się szereg rozdziałów wprowadzających po święconych Lasowiakom i rodzajom kolędowania na Rzeszowszczyźnie, genezie kolędowania z szopką, tradycjom rodzinnym związanym z szopką z lalkami, samej konstrukcji i układowi widowiska, postaciom w nim występującym. Niezwykłą wartość, nie tylko dla naukowca, ale i pasjonata, mają aneksy z nutami i fotografiami. „Monografia Tomasza Rokosza poza przedstawieniem genezy, kontekstu wykonawczego oraz repertuaru lasowiackiej szopki z lalkami, przy nosi także nader udaną próbę rekonstrukcji wariantu widowiska kolęd niczego na podstawie materiałów fonicznych rejestrujących jego przebieg. Praca została dobrze skomponowana i starannie rozczłonkowana na wyraziste fragmenty. […] Lasowiacka szopka z lalkami. Tradycyjne widowisko i jego repertuar to bez wątpienia wartościowa pozycja. Ujawnia analityczne i syntetyczne umiejętności Autora, jego szerokie horyzonty w zakresie wiedzy kulturowej, etnograficznej i muzykologicznej, panowanie nad obszernym, zróżnicowanym materiałem badawczym. Z pewnością spotka się z zainteresowaniem nie tylko etnologów, kulturoznawców i muzykologów, ale także miłośników folkloru” – pisze o książce dr hab. Joanna Mleczko, prof. UŚ. 

Redakcja na stronie: Żaneta Piotrowska, studentka filologii polskiej.

Skrót artykułu: 

Aleksandra Boćkowska, To wszystko nie robi się samo. Rozmowy na zapleczu kultury; Agnieszka Pajączkowska, Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii; Tomasz Rokosz, Lasowiacka szopka z lalkami. Tradycyjne widowisko i jego repertuar muzyczny

Dodaj komentarz!