Nowości książkowe

Historia mówiona: geneza, rozwój, koncepcje
Damian Gocół
Wydawnictwo UMCS, Lublin 2023

To znakomity przewodnik po nurtach badań poświęconych historii mówionej. Autor z naukową precyzją i popularyzatorską swadą rekonstruuje kolejne etapy kształtowania się tej specyficznej dyscypliny znajdującej się na pograniczu historii, archiwistyki, socjologii, folklorystyki, memorologii humanistycznej a zajmującej się gromadzeniem i badaniem danych na temat przeszłości pozyskiwanych za pomocą nagrywania wypowiedzi osób, które opowiadają o swoim życiu. […] Porządek opisu rozwoju praktyki i teorii historii mówionej wyznacza w książce autorska periodyzacja, dzięki której chronologicznie obserwujemy kolejne etapy działalności i przedmiotu zainteresowania badaczy tekstów mówionych. W »okresie archiwistycznym« są to prace nastawione przede wszystkim na kolekcjonowanie nagrań wypowiedzi wybitnych jednostek, których wspomnienia stanowiły uzupełnienie dla historiografii. W »okresie społecznym« nacisk położony jest na zbieranie wypowiedzi osób z niższych warstw społecznych, m.in. pochodzących z grup wykluczonych, a w konsekwencji na odtwarzanie tzw. history from below (historii tworzonej oddolnie). W »okresie tekstologicznym« dochodzi do modyfikacji metod i celów historii mówionej ukierunkowanych wówczas na ukazanie subiektywnych aspektów narracji o przeszłości i ich językowych wykładników” – prof. dr hab. Aleksandra Niewiara (Uniwersytet Śląski w Katowicach).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Między Osławą a Jasiołką
Hubert Ossadnik
Libra PL, Rzeszów 2023

Książka jest uzupełnioną i mocno rozbudowaną wersją rozprawy doktorskiej pt. Między Osławą a Jasiołką – studium historyczno-etnograficzne Łemkowszczyzny Wschodniej w okresie międzywojennym (1918–1939). Nie dotyczy całej Łemkowszczyzny, a jedynie tej części, która do 1939 roku wchodziła w skład powiatu sanockiego (50 miejscowości) i małego fragmentu powiatu leskiego (10 miejscowości). Na publikację składają się między innymi rozdziały: Struktura etniczno-wyznaniowa, Łemkowie jako społeczność, Kultura materialna (wybrane elementy), Kultura duchowa (legendy, wierzenia, zabobony). W obszernym aneksie znajdują się dwa opisy wesel łemkowskich w Komańczy i Słowniczek uzupełniający. Ossadnik w swojej pracy wykorzystuje mało znane kwestionariusze sanockiego Inspektoratu Szkolnego z połowy lat 30. XX wieku. Trudno też nie wspomnieć o obserwacji naukowej, w tym obserwacji uczestniczącej autora niniejszej publikacji, który przed długie lata, dzięki uczestnictwu w różnych konferencjach z udziałem Łemków, imprezach kulturalnych, a także osobistym znajomościom, stworzył dodatkowy obraz tej społeczności.

Hubert Ossadnik (ur. 1957) – historyk, regionalista, kustosz dyplomowany Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, autor licznych publikacji.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jeżeli molfar jest po jego stronie. Felietony z „Pisma Folkowego”
Grzegorz Józefczuk
Bruno Schulz Society Festival, Lublin 2023

Publikacja zawiera felietony Grzegorza Józefczuka z lat 2020–2023.

„Felieton to bardzo swobodna forma, można pisać, o czym się chce, myśl podąża za pretekstem. Jest on zarazem bardzo rygorystyczną formą, wymagającą intelektualnej uczciwości. Opowieść o epizodzie z podróży do Meksyku podpowiada nam, że najważniejsze są relacje międzyludzkie, to wszystko, co możemy sobie dać i wcale nie potrzebujemy wiedzieć o tym, że coś pomiędzy nami się stało. Tym jest kultura we wszystkich swoich przejawach, dzięki którym dochodzi do spotkania, nieważne, czy trwa ono latami czy tylko przez chwilę” – Alfred Marek Wierzbicki.

„Chcę podziękować autorowi za jego felietonistyczne wędrowanie spod znaku Schulza. Wędrowanie, którego ścieżki – z Lublina, przez Guadalajarę, przez Kijów, Lwów i Huculszczyznę – wciąż prowadzą do Drohobycza. I za wspólnotę myśli podziękować. Nie tylko ataman Symon Petlura, o którym jest wzmianka w jednym z felietonów, doceniał znaczenie frontu kulturowego, doprowadzając w 1919 roku do światowej premiery ukraińskiej pieśni wigilijnej Szczedryk – my też doskonale dziś wiemy, że bez konsekwentnych działań na froncie kulturowym trudno o zwycięstwo na »linii zero«” – Wiera Meniok.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Opracowanie i korekta na stronie internetowej: Weronika Wyrębek