Nowości książkowe

Między Osławą a Jasiołką. Łemkowszczyzna Wschodnia w latach 1918–1939. Studium historyczno-etnograficzne
Hubert Ossadnik
Wydawnictwo Libra, Rzeszów 2023

„Nie znam drugiej takiej pracy, która by tak wielostronnie przedstawiała jakąkolwiek część Łemkowszczyzny. Opisuje drobiazgowo wybrane elementy kultury materialnej – głównie na podstawie materiałów MBL, z wykorzystaniem ankiet nauczycielskich, pracy Fischera itd. – układ wsi, budownictwo, wnętrza chałup kurnych i pokurnych, obrzędy budowy domu i »zasiedliny«, zajęcia ludności, pożywienie, stan zdrowotny, higienę i medycynę ludową. Przedstawia Łemków, jako lokalne społeczności, z ich aktywnością polityczną, społeczną i gospodarczą, emigracje zarobkowe, miejscowe stosunki wyznaniowe, obrzędy i zwyczaje doroczne oraz rodzinne, obszerny opis wesela (za Fischerem), zwyczajów i obrzędów pogrzebowych (głównie na podstawie własnych badań). Na bazie ankiet nauczycieli daje informacje o folklorze, historii poszczególnych miejscowości, legendy i podania o treściach historycznych – daje tym samym pewne przyczynki do »historii mówionej«” (prof. dr hab. Zbigniew Libera).

Dr Hubert Ossadnik (ur. 1957) – historyk, regionalista, kustosz dyplomowany Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, autor licznych publikacji dotyczących m.in. mniejszości narodowych, grup etnograficznych historycznej Ziemi Sanockiej czy pograniczy etnicznych.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Etnografia to piękna zabawka w rękach literatów z dworu i miasta w Polsce XIX wieku i później
Zbigniew Libera
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Warszawa 2022

„Piszę swoją historię etnografii, a może lepiej powiedzieć: etnografię etnografii w Polsce XIX wieku i później, w formie nie całkiem zespolonych „szkiców” czy „obrazków” układanych według porządków – od badań terenowych do pisania etnografii, od ludoznawstwa do naukowej etnografii. Zaznaczam od czasu do czasu, że dzieje etnografii w Polsce mają odpowiedniki w innych etnografiach krajowych, że niemało dzisiejszych prawd ma stare i niekoniecznie naukowe rodowody” (ze Wstępu).

„Autor ujawnia, jak przygotowanie literackie pierwszych wędrowców do ludowego świata sprzyjało wprowadzaniu do ludoznawstwa figur wyobraźni, toposów, fantazmatów i gatunków literackich, opisuje wyprawy romantycznych ludoznawców, śledzi sposoby zdobywania materiałów, stroje i maski, sposoby przebywania trochę wewnątrz świata ludu, trochę na zewnątrz. [...] Niezwykle ważne są (z powodu braku praw autorskich) sposoby konstruowania tekstów po powrocie z podróży: retusze, stylizacje, tworzenie tekstów własnych z tekstów cudzych, zawsze jednak z wykorzystaniem konwencji literackich. Autor dokonał tytanicznej pracy, przywołując głosy poetów i uczonych, dawnych i obecnych” (z recenzji prof. dr hab. Bożeny Ewy Nowiny-Sroczyńskiej).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Malarz nad malarzami. Nikifor w kolekcji PME
Alicja Mironiuk Nikolska, Józef Zalewski, Robert Zydel
(koncepcja i red. merytoryczna)
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Warszawa 2023

Kolekcja dzieł Nikifora – jednego z najbardziej znanych w świecie malarzy naiwnych pochodzenia polsko- -ukraińskiego – zgromadzona w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie jest jedną z najbogatszych w Polsce.

Katalog przedstawia 137 dzieł. Samych ilustracji w tym wydawnictwie jest jednak więcej. Wynika to przede wszystkim z typowego dla Nikifora używania obu stron podłoża malarskiego. W celu podkreślenia detali niektórych obrazów przedstawione zostały powiększenia tych elementów. Mowa tu przede wszystkim o sygnaturach, pieczęciach i dopiskach autora. Nikifor swoje dzieła tworzył często na przypadkowych kartkach – okładkach, wyrwanych stronach lub drukach. Ten fakt również znajdzie odbicie w materiale ilustracyjnym. Prace z omawianej kolekcji są więc przedstawione w sposób kompletny, umożliwiając zainteresowanym czytelnikom ich gruntowną analizę.

Wydawnictwo ma formę blisko trzystustronicowego albumu o wymiarach 22,5 x 24 cm. Poza częścią ilustracyjną znajdują się w nim wartościowe opracowania dotyczące postaci i fenomenu Nikifora oraz historii powstawania kolekcji jego prac przechowywanej w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Wszystkie teksty zostały przedstawione w trzech językach – po polsku, ukraińsku oraz angielsku.

 

 

 

 

 

 

 

 

Opracowanie i korekta na stronie internetowej: Weronika Wyrębek