Nowości książkowe

Ja śpiewam, a góry tańczą
Irene Solà
Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023

Góry przechowują pamięć o minionych pokoleniach. Mają w sobie mądrość, której ludzie nie pojmują, i trwają wiecznie – w przeciwieństwie do miłości, wojny czy przyjaźni. Niektórzy mówią, że góry dają życie. Inni wierzą, że co dziesięć lat ktoś musi zginąć wśród skał od uderzenia pioruna. Przekonała się o tym rodzina Domèneca i Sió. Ich losy ciasno splatają się z miejscem, w którym żyją. Ja śpiewam, a góry tańczą oddaje głos także tym, którzy mogą opowiedzieć swoją historię po raz pierwszy. Ukrywająca się w lesie sarna, duch poety, wyczekujące deszczu grzyby, kobiety przed wiekami oskarżone o czary, chmury zrzucające błyskawice… Bohaterowie wymykają się chronologicznym ramom czasu i oficjalnej historii, tworząc górski mikrokosmos pełen wzajemnych konfliktów i zależności. Czerpiąc z historii i mitów, wiejskich ballad oraz literatury pięknej, Irene Solà tworzy literacką gawędę o poszukiwaniu bliskości, śmierci i celebracji życia. Książka została wyróżniona Europejską Nagrodą Literacką 2020, a także Nagrodą Llibres Anagrama, Nagrodą Punt de Llibre pisma internetowego „Núvol”, Nagrodą Cálamo oraz Nagrodą im. Marii Àngels Anglady. Znalazła się wśród najlepszych książek prozatorskich 2022 roku w rankingu „The Guardian”.

Podhalanie. Wokół tożsamości
Agnieszka Gąsienica-Giewont, Stanisława Trebunia-Staszel (red.)
Wydawnictwo Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 2022

Bohaterami najnowszej publikacji wydanej nakładem Tatrzańskiego Parku Narodowego są mieszkańcy szerokiego Podhala. To ich głos buduje opowieść o góralskim świecie. W trakcie pracy nad projektem autorki przeprowadziły kilkadziesiąt rozmów z przedstawicielami kilkunastu miejscowości szerokiego Podhala, od siedemnastolatków po dziewięćdziesięciolatków, z ludźmi o różnych pasjach, temperamentach, zawodach, poglądach. Autorki starały się uwzględnić także spojrzenie osób z zewnątrz – „panów z dolin”, którzy począwszy od XIX wieku, odwiedzali region pod Tatrami, odkrywając go dla polskiej kultury i współkształtując z góralami to wszystko, co dziś nazywamy góralszczyzną. Oprócz kilkudziesięciu niepublikowanych wcześniej zdjęć, pochodzących z archiwów rodzinnych, czytelnicy znajdą w książce piękne portrety współczesnych górali wykonane przez Jacka Porembę – fotografa, współpracującego z czołowymi tytułami prasowymi, specjalizującego się w portretach. Do książki dołączony jest także, jako osobny zeszyt, wyjątkowy fotoreportaż Bartka Solika – dziennikarza i fotoreportera. Pierwsze wydanie książki ukazało się w serii „Archiwum Etnograficzne” Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.

Więcej niż muzeum. Szkice ofiarowane Profesorowi Janowi Święchowi
Janusz Barański, Katarzyna Maniak, Stanis"awa Trebunia-Staszel (red.)
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Warszawa 2022

„Więcej niż muzeum, tytuł tego zbioru szkiców, odsyła – mamy wrażenie – do charakteru osobowości profesjonalnej profesora Jana Święcha i zakresu jego zainteresowań i eksploracji, czego ilustracją są też pomieszczone w nim teksty i ich tematyka, w których zawiera się inspiracja pochodząca od naszego bohatera. A dotyczy ona wielu tematów: muzeów, w szczególności etnograficznych, i muzeologii, skansenów i „skansenologii”, budownictwa drewnianego, wystawiennictwa, ochrony zabytków, regionalizmu, rozmaitych form twórczości artystycznej, a nawet kondycji współczesnej etnologii i absorbujących ją tematów. Czyli – znów – zbiór wypowiedzi »między dawnymi i młodszymi laty«” (od Redakcji). W skład zbioru wchodzi aż 39 esejów (m.in. Anny Nadolskiej-Styczyńskiej, Waldemara Kuligowskiego, Janusza Barańskiego i Anny Niedźwiedź), które poprzedzone zostały wstępem Zbigniewa Libery nakreślającym sylwetkę profesora Jana Święcha. Publikacja, której przyświeca postać wybitnego naukowca, została spięta symboliczną klamrą, zamykając się zamieszczonym na końcu wykazem dorobku naukowego, dydaktycznego i organizatorskiego profesora.

Opracowanie i korekta na stronie internetowej: Wiktoria Kaczmarczyk