Artykuły autora: Ewa Kuszewska

Dotyk KONTRAfaktura

№ 176 (3 2025) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki

Związek folkloru z badaniami z zakresu neuronauk na pierwszy rzut oka może wydać się bardzo odległy. Jednak mądrość ludowa, czerpiąc z intuicji, obserwacji i symbiozy człowieka z naturą, reprezentuje wiele praktyk, które wyjaśnia i kontynuuje współczesna nauka. Konsdiliencja sprzyja poszukiwaniom związków między tradycyjnymi zachowaniami rodzicielskimi i współczesną pedagogiką. Zrozumienie łączącej je ciągłości stanowi istotny warunek, pozwalający na sięganie do folkloru i jego praktyczne adaptacje w pracy z dziećmi oraz dostrzeżenie potencjału rozwojowego folkloru.

Na zdjęciu zabawa z wykorzystaniem zraszacza, fot. E. Kuszewska

Kółko graniaste kluczem do sukcesu Zabawy w kółku

№ 174 (1 2025) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki To jest pełna wersja artykułu!

Zabawy Kółko graniaste albo Koło młyńskie za cztery reńskie nie trzeba chyba nikomu wyjaśniać, zarówno zainteresowanym folklorem badaczom czy pedagogom, jak też opiekunom i rodzicom, a wśród nich nawet tym, którzy z folklorem, co sami deklarują, nie mają lub nie chcą mieć wiele wspólnego. Ta popularna zabawa była również inspiracją dla tytułu projektu, który realizowałam w 2011 roku w gminie Uścimów Kółko graniaste kluczem do sukcesu. Był on pierwszą i bardzo udaną próbą ukazania potencjału rozwojowego dziecięcego folkloru słowno-muzycznego w praktyce.

Fot. z arch. aut.

Czy Stary niedźwiedź nas zje, czy przytuli? Język

№ 173 (4 2024) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki To jest pełna wersja artykułu!

Trwająca współcześnie dyskusja nad granicą ingerencji w archaiczne teksty użytkowe w celu uwspółcześnienia ich języka, jest w ostatnich latach nader żywa. Ta praktyka odbywająca się na polu pieśni liturgicznych i religijnych, zarówno tych do tekstów literackich, jak i ludowych, została uznana za niewłaściwą. Podobne zabiegi jednak coraz częściej obserwuje się w codziennej praktyce użytkowej, na polu tradycyjnych zabaw dziecięcych.

Jedzie, jedzie pan, pan Patataje

№ 172 (3 2024) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki

Patataj, patataj, pojedziemy w cudny kraj! – pisała Maria Konopnicka w krótkim wierszu dla dzieci, ilustrując tym słowem jazdę konno. Autorka, w swojej poezji często staje się etnografką, która z dużą precyzją i czujnością badacza oddaje ówczesną rzeczywistość i tradycje. Onomatopeja patataj rzeczywiście bardzo często pojawia się w zabawach z małym dzieckiem naśladujących jazdę na koniu, stanowiąc jej dźwiękonaśladowczą ilustrację.

fot. z arch. aut.

Klaskanki

№ 171 (2 2024) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki

Jedna z definicji zabawy mówi, że oznacza ona każdą czynność wykonywaną dla przyjemności, bez względu na końcowy jej rezultat. Przystępuje się do niej dobrowolnie, a nie pod wpływem siły zewnętrznej lub przymusu. Z uwagi na istotny w zabawie czynnik asocjacyjny i społeczny dostarcza ona dzieciom wartościowych, kształcących doświadczeń. Większość gatunków folkloru dziecięcego adresowanych przez dorosłych do najmłodszych posiada cele edukacyjne i wychowawcze. Rodzic, opiekun, zabawiając dziecko w pierwszym okresie życia, tworzy, „wymyśla” dla niego zabawy w odpowiedzi na jego potrzeby. W tym czasie zabawa wykazuje jedność z czynnościami opiekuńczymi i uzależniona jest od aktywności zarówno dziecka, jak i rodzica.

fot. z arch. aut.

Wyliczanka w folklorze dziecięcym

№ 170 (1 2024) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki To jest pełna wersja artykułu!

Propozycję napisania tekstu na temat folkloru dziecięcego w dziale „Pisma Folkowego” odbieram jako wielki zaszczyt, a zarazem możliwość podzielenia się wynikami moich badań wynikających z wieloletnich doświadczeń pracy z dziećmi opartej o folklor słowno-muzyczny.

fot. z arch. aut.