Co w numerze 174

Nowości książkowe

174 (1 2025) Dział: Nowości książkowe To jest pełna wersja artykułu!

Tomasz Pindel, Śmierć i inni święci. Ameryka Łacińska i jej wierzenia; Jeff Biggers, Sardynia. Podróż w czasiePieśni frywolne Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego ze zbiorów Adolfa Dygacza​, Dobrosława Wężowicz-Ziółkowska, Agata Krajewska-Mikosz (oprac.) 

Prezentacje

174 (1 2025) Autor: VZ, Autor: TOC Dział: Prezentacje To jest pełna wersja artykułu!

Patty Gurdy „Tavern”, Thy Catafalque „XII: A gyönyörű álmok, Kapela Fedaków „Pieśni Postne”

Wspomnienia babki Paulina Wengeroff

174 (1 2025) Autor: Łukasz Ciemiński Dział: Recenzja To jest pełna wersja artykułu!

W 2023 roku Wydawnictwo Naukowe PWN w ramach serii „Żydzi. Polska. Autobiografia” wydało dwutomowe dzieło autorstwa Pauliny Wengeroff (1833–1916) zatytułowane Wspomnienia babki. Obrazy z dziejów rosyjskich Żydów w XIX wieku. Publikacja stanowi część większej całości, która w założeniach wydawcy obejmować będzie 27 tomów literatury wspomnieniowej opisującej historię, kulturę, życie codzienne Żydów zamieszkujących tereny dawnej Polski.

Nadbużańskie skrzypce – tradycja, pasja i wspólnota Koncerty, spotkania, warsztaty...

174 (1 2025) Autor: Katarzyna Konachowicz Dział: Relacje To jest pełna wersja artykułu!

W dniach 18–19 października 2024 roku miałam okazję uczestniczyć w warsztatach „Nadbużańskie Skrzypce”, które odbyły się w Lublinie. Razem z moimi dwiema siostrami-skrzypaczkami oraz kilkoma innymi uczestnikami, w tym Marysią, Zosią, Rozalką i osobami dorosłymi, zgłębialiśmy tajniki tradycyjnej muzyki Polesia pod czujnym okiem pani Ewy Grochowskiej. Były to dwa dni pełne inspiracji, nauki i muzycznego zanurzenia w tradycję.

Fot. A. Konachowicz

Etnolektury dla najmłodszych Książki dla dzieci

174 (1 2025) Autor: Ewelina Grygier Dział: EtnoLektura To jest pełna wersja artykułu!

Współczesne bajki dla dzieci mają nie tylko zabawiać i uczyć najmłodszych; edukują w zakresie szeroko rozumianych zasad regulujących życie człowieka w społeczeństwie i przynoszą informacje o najbliższym otoczeniu. Sporo z nich dowiedzieć się można także o kulturze i muzyce ludowej.

Trzeba się tylko odważyć Ewa Chwałko

174 (1 2025) Autor: Małgorzata Adamczyk Dział: Podróże To jest pełna wersja artykułu!

Ewa Chwałko to doktor nauk humanistycznych, redaktorka, polonistka, historyczka oraz wytrawna podróżniczka. Jako pierwsza Polka, a druga kobieta na świecie, zdobyła samotnie Łuk Karpat. Przebyła również w pojedynkę liczącą 3000 km trasę górską na Półwyspie Skandynawskim. O pasji do gór, pieszych wędrówkach, odwadze i  niebezpieczeństwach czyhających na wędrowców opowiedziała Małgorzacie Adamczyk.

Fot. z arch. aut.

Kółko graniaste kluczem do sukcesu Zabawy w kółku

174 (1 2025) Autor: Ewa Kuszewska Dział: Elemele-folki To jest pełna wersja artykułu!

Zabawy Kółko graniaste albo Koło młyńskie za cztery reńskie nie trzeba chyba nikomu wyjaśniać, zarówno zainteresowanym folklorem badaczom czy pedagogom, jak też opiekunom i rodzicom, a wśród nich nawet tym, którzy z folklorem, co sami deklarują, nie mają lub nie chcą mieć wiele wspólnego. Ta popularna zabawa była również inspiracją dla tytułu projektu, który realizowałam w 2011 roku w gminie Uścimów Kółko graniaste kluczem do sukcesu. Był on pierwszą i bardzo udaną próbą ukazania potencjału rozwojowego dziecięcego folkloru słowno-muzycznego w praktyce.

Fot. z arch. aut.

Podróże kulinarne po Polsce i Czechach 2024 Kuchnia

174 (1 2025) Autor: Maciek Froński Dział: Folk i okolice To jest pełna wersja artykułu!

W roku 2024 sezon gastronomiczny rozpocząłem 1 marca w Cieszynie, gdzie promowałem swój Bielski tramwaj. Żeby nie robić tego na głodniaka, poszedłem uprzednio do Lavash Bistro znajdującego się na rynku, które stanowi miejscowy przyczółek kuchni ormiańskiej i gruzińskiej.

Fot. M. Froński

Raz na wozie, raz pod wozem

174 (1 2025) Autor: Grzegorz Józefczuk Dział: Felieton To jest pełna wersja artykułu!

„Raz na walcu, raz pod walcem, życie polega na walce. Na walce lub na wyścigu, raz pod dźwigiem, raz na dźwigu” – przywołaniem fragmentu tekstu piosenki Marka Andrzejewskiego „Pismo Folkowe” lapidarnie skomentowało na Facebooku fakt, że nie otrzymało grantu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2025. Zatem w tym roku pod walcem.

Kto się na to zgodził? [folk a sprawa polska]

174 (1 2025) Autor: Tomasz Janas Dział: Felieton To jest pełna wersja artykułu!

W powodzi złych i ponurych wiadomości, napływających do nas codziennie z całego świata, trudno czasami znaleźć jakiekolwiek krzepiące sygnały. Warto więc chyba cieszyć się choć drobiazgami (choć może to nie drobiazgi?). 

O czym śnią kruki?

174 (1 2025) Autor: Witt Wilczyński Dział: Wykonawcy To jest pełna wersja artykułu!

Kruczy Sen to warszawski czteroosobowy zespół, który poprzez dźwięki autorskiej rockowej muzyki z elementami folku, stonera i bluesa zwierza się ze swoich przemyśleń i emocji. Teksty i melodie artystów pokazują, kim są, czego się boją oraz do czego dążą. W studiu Radia Praga spotkali się muzycy kapeli: Erwin Rogoża – gitarzysta, Emilia Chmurska – basistka i Bartek Jasiński – perkusista oraz prowadzący, Witt Wilczyński.

To jest taka magia, że to ciągnie! Krzysztof Ścieszka

174 (1 2025) Autor: Justyna Michniuk Dział: Z tradycji To jest pełna wersja artykułu!

Jukace to postacie, które swoją obecnością w mieście przyciągają 1 stycznia nie tylko turystów, ale i miejscowych. To żywieckie Dziady, które posługują się najbardziej archaicznym typem masek, tzn. ich maski wykonane są najczęściej z kawałka baraniego runa lub ze skór króliczych z wyciętymi otworami na oczy i usta.

Dusze i jajka w czyśćcu cierpiące Dusze czyśćcowe

174 (1 2025) Autor: Łukasz Ciemiński Dział: Z tradycji To jest pełna wersja artykułu!

Zobaczyć Neapol i umrzeć… by zaraz potem trafić do czyśćca, który według mnie znajduje się na południowym krańcu zaświatów. Im bliżej, tym głośniej, nasycenie kolorów, zapachy stają się intensywne, a smaki coraz bardziej zaskakują. Czyściec to Neapol w eschatologicznej skali. Raj może być ulokowany w Toskanii, a piekło zapewne gdzieś na północy Europy. Od pierwszych chwil czuję zachwyt – cóż, jestem zatem jednym z tych, którzy będą tu wracać, zatapiając zęby w mięsie miasta, w każdej jego tkance. Dobrowolnie skazuję się na te męki, by jeszcze bardziej zrozumieć siebie. Tak, czyściec to Neapol.

Wielki Tydzień na Sycylii tradycje, procesje i fotograficzne inspiracje

174 (1 2025) Autor: Ewa Starzyk Dział: Z tradycji To jest pełna wersja artykułu!

Settimana Santa, czyli Wielki Tydzień na Sycylii, to jedno z najbardziej barwnych, emocjonalnych i mistycznych wydarzeń religijnych w Europie. Jego historia sięga tysiąca lat i swoje korzenie wywodzi z tradycji, łączącej elementy kultury hiszpańskiej i lokalnej.

Folklor dziecięcy jako praktyka animacji kulturowej Folklor dla dzieci

174 (1 2025) Autor: Patryk Dziubek Dział: Z teorii To jest pełna wersja artykułu!

Muzyczny folklor dziecięcy, obejmujący piosenki, rymowanki, kołysanki oraz gry i zabawy, jest ważnym elementem dziedzictwa kulturowego i pełni kluczową funkcję w kształtowaniu tożsamości kulturowej dzieci. Tematem artykułu jest lubelski folklor dziecięcy. Tradycje Lubelszczyzny zostały uporządkowane przez folklorystów i etnomuzykologów. Ja zaś zająłem się współczesnymi formami edukacji kulturalnej wykorzystującej folklor dziecięcy. By je przeanalizować, wcieliłem się w rolę badacza uczestniczącego i podjąłem praktyki w lubelskich instytucjach kultury. 

Fot. zajęcia na temat wycinanki świętokrzyskiej, źródło: archiwum Warsztatów Kultury.

Trochę inny sznyt WLOD

174 (1 2025) Autor: Natalia Czerniak Dział: Rozmowa To jest pełna wersja artykułu!

Warszawsko-Lubelska Orkiestra Dęta zadebiutowała w grudniu 2017 roku, a dziś uznawana jest za unikatowy współczesny zespół czerpiący z tradycji Roztocza Zachodniego. O inspiracjach, zdobywaniu repertuaru, metodach pracy oraz okolicznościach i powodach muzykowania, z kapelmistrzem Filipem Majerowskim rozmawiała Natalia Czerniak.

Fot. Michał Kalita