Instytut Językoznawstwa i Literaturoznawstwa UMCS, Instytut Nauk o Kulturze UMCS, Studenckie Koło Naukowe Etnolingwistów UMCS, Polskie Seminarium Etnomuzykologiczne, Akademickie Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka, „Pismo Folkowe” oraz Stowarzyszenie Animatorów Ruchu Folkowego serdecznie zapraszają na Międzynarodową Konferencję Naukową „Ludowe historie kobiet. Pamięć i doświadczenie”, która odbędzie się w dniach 11–12 grudnia 2025 roku.
Międzynarodowa Konferencja Naukowa
Ludowe historie kobiet. Pamięć i doświadczenie
Lublin, 11–12 grudnia 2025 roku
PROGRAM
Patronat: Komisja Etnolingwistyczna przy Komitecie Językoznawstwa PAN
Komitet naukowy:
prof. dr hab. Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska (IJiL UMCS)
dr hab. Tomasz Wiślicz, prof. IH PAN (IH PAN)
dr hab. Violetta Wróblewska, prof. UMK (INoK UMK)
dr hab. Mateusz Wyżga, prof. UKEN (IHiA UKEN)
Komitet organizacyjny:
dr hab. Joanna Szadura, prof. UMCS (IJiL UMCS)
dr Agata Kusto (INoK UMCS)
dr Damian Gocół (IJiL UMCS)
dr Beata Maksymiuk (INoK UMCS)
dr Sylwia Gierczak-Miszczuk (IJiL UMCS) – sekretarz konferencji
mgr Małgorzata Adamczyk (ACKiM UMCS Chatka Żaka) – sekretarz konferencji
Organizatorzy: Instytut Językoznawstwa i Literaturoznawstwa UMCS, Instytut Nauk o Kulturze UMCS, Studenckie Koło Naukowe Etnolingwistów UMCS, Polskie Seminarium Etnomuzykologiczne, Akademickie Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka, „Pismo Folkowe” oraz Stowarzyszenie Animatorów Ruchu Folkowego
11 grudnia 2025
Obrady plenarne
(ACKiM UMCS Chatka Żaka, Mała Sala Widowiskowa)
9:00-9:30 Otwarcie konferencji
9:30-11:00 Panel I: Kobiety niegodne tego miana – intersekcjonalne wykluczenia i kobiety na marginesach
Prowadzenie: dr hab. Tomasz Wiślicz, prof. IH PAN (IH PAN, Warszawa)
Uczestnicy: dr Maria Cieśla (IH PAN, Warszawa), dr Maria Małanicz-Przybylska (UW, Warszawa), dr Damian Gocół (UMCS, Lublin)
11:30-13:00 Panel dyskusyjny II: Folklor kobiet – folklor o kobietach
Prowadzenie: dr hab. Violetta Wróblewska, prof. UMK (Toruń)
Uczestnicy: dr hab. Agnieszka Gołębiowska-Suchorska, prof. UKW (Bydgoszcz), dr Sara Orzechowska (Fundacja „Linnum”, Toruń), dr Magdalena Wójtowicz-Deka (Fundacja Etno)
13:30-15:00 Panel dyskusyjny III: Sprawczość chłopek
Prowadzenie: dr hab. Mateusz Wyżga, prof. UKEN (Kraków)
Uczestnicy: dr hab. Małgorzata Kołacz-Chmiel (UMCS, Lublin), dr hab. Paweł Madejski (UMCS, Lublin), dr hab. Marta Rakoczy, prof. UW (Warszawa), mgr Małgorzata Jaszczołt (Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, Warszawa)
Obrady w sekcjach
Sekcja A
(ACKiM UMCS Chatka Żaka, Sala Coworkingowa)
16:00-17:40 A1: Kobiece praktyki na marginesie społecznym?
Prowadzenie: dr hab. Tomasz Wiślicz, prof. IH PAN (IH PAN, Warszawa)
16:00-16:20 dr hab. Violetta Wróblewska, prof. UMK (Toruń), Kobiece praktyki przemocowe wobec dzieci w polskich bajkach ludowych
16:20-16:40 dr Domininkas Burba (Uniwersytet Witolda Wielkiego, Wilno–Kowno), Przemoc, trucizny, czary: przesłuchania kobiet w sądzie grodzkim powiatu wileńskiego w XVIII wieku
16:40-17:00 dr hab. Agnieszka Gołębiowska-Suchorska, prof. UKW (Bydgoszcz), Jak wiedźma Agrypicha znachorstwa mnie uczyła Nadziei Bittel-Dobrzyńskiej, czyli znachorka we wspomnieniach lekarki
17:00-17:20 mgr Mikołaj Witkowski (UW, Warszawa), „A to swojemu mężowi jeść niosła i synom”. Kobiety ze wsi etnicznie mieszanych wobec tzw. konfliktu polsko-ukraińskiego na Zasaniu (1944–1947)
17:20-17:40 Dyskusja
18:00-20:00 A2: Kobiety i sztuka
Prowadzenie: dr Agata Kusto (UMCS, Lublin)
18:00-18:20 dr hab. Paweł Madejski (UMCS, Lublin), Baba: rzecz o żonach Wincentego Flaka (1870–1943), rzeźbiarza ludowego
18:20-18:40 dr Oksana Hysa (Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Wołodymyra Hnatiuka, Tarnopol), Rola i znaczenie lalki-motanki w twórczości ukraińskiej artystki Myrosławy Hysy
18:40-19:00 mgr LeAnn Dudka (UR, Rzeszów), Życie w powojennych Bieszczadach z perspektywy kobiecych wspomnień
19:00-19:20 dr Agnieszka Kościuk-Jarosz (UMCS, Lublin), Alfreda Magdziak – poetka i twórczyni ludowa, świadek historii
19:20-19:40 dr Sylwia Gierczak-Miszczuk (UMCS, Lublin), O świecie wartości kobiet na podstawie wybranych tekstów Franciszki Boryty – próba opisu
19:40-20:00 Dyskusja
Sekcja B
(ACKiM UMCS Chatka Żaka, Sala Konferencyjna)
16:00-17:40 B1: Tradycja jako wyzwanie edytorskie
Prowadzenie: dr Beata Maksymiuk (UMCS, Lublin)
16:00-16:20 Aleksandra Klawikowska (UMCS, Lublin), Typografia jako nośnik tradycji – propozycja typograficznej analizy etnodizajnu w architekturze książki na przykładzie haftu kaszubskiego
16:20-16:40 Katarzyna Stachowicz (SKLK UKW, Bydgoszcz), Przywracanie głosu kobietom: Edytorskie wyzwania w publikacji pamiętników
16:40-17:00 Natalia Anioł (SKLK UKW, Bydgoszcz), Obraz kobiety w poezji Agnieszki Osieckiej
17:00-17:20 Pola Kubiak (SKLK UKW, Bydgoszcz), Zróżnicowanie języka w marketingu medialnym na przykładzie platformy Facebook – analiza porównawcza profili Katarzyny Bondy oraz Remigiusza Mroza
17:20-17:40 Dyskusja
18:00-19:40 B2: Obraz matki w kulturze
Prowadzenie: dr Kinga Strycharz-Bogacz (KUL, Lublin)
18:00-18:20 mgr Jakub Dobrzyński (UwB, Białystok), Honor i wstyd: opowieści i nie-opowieści o pozamałżeńskim macierzyństwie w drobnoszlacheckiej wsi podlaskiej
18:20-18:40 mgr Alicja Habza (KUL, Lublin), Opiekunka, Matka i Królowa. Wielowymiarowość kobiecego oblicza Matki Bożej w pieśniach sanktuaryjnych
18:40-19:00 Liwia Rubaszko (SKLK UKW, Bydgoszcz), Stereotypowy obraz matki-Polki na przykładzie Mili Borejko z Jeżycjady Małgorzaty Musierowicz
19:00-19:20 Klaudia Łazińska (SKLK UKW, Bydgoszcz), Językowy obraz matki w powieści Katarzyny Ryrych pt. Bachor
19:20-19:40 Dyskusja
12 grudnia 2025
Obrady w sekcjach
Sekcja A
(ACKiM UMCS Chatka Żaka, Sala Coworkingowa)
9:00-10:40 A3: Kobiece role
Prowadzenie: dr hab. Violetta Wróblewska, prof. UMK (Toruń)
9:00-9:20 dr Beata Maksymiuk (UMCS, Lublin), Od milczącej panny do aktywnej organizatorki – rola panny młodej w tradycyjnym obrzędzie weselnym
9:20-9:40 mgr Mikołaj Jarmakowski (UG, Gdańsk), „Liljowy kwiecie, rozwijaj się w lecie, bo już moja mama nie żyje na świecie”. Osierocona pani młoda i jej kontakt z zaświatami w bałtosłowiańskich tradycjach obrzędowości weselnej
9:40-10:00 dr Longin Graczyk (UKW, Fundacja Ari Ari, Bydgoszcz), Małe muzea. Kolekcjonerki
10:00-10:20 dr Marta Hartenberger-Gocół (UKW, Bydgoszcz), „Jaką Kobietą Jesieni jesteś?”. Analiza kobiecych profili w „E-Wenus. Magazynie Nowoczesnych Kobiet”
10:20-10:40 Dyskusja
11:00-12:40 A4: Historie kobiet w mediosferze
Prowadzenie: dr hab. Agnieszka Gołębiowska-Suchorska, prof. UKW (Bydgoszcz)
11:00-11:20 dr hab. Marta Rakoczy, prof. UW (UW, Korczakianum – Muzeum Warszawy), Sprawczość opiekuńcza i Korczakowskie polityki budowania nowej sprawczości. Dziennik profesjonalny Jadzi Wajnsztok
11:20-11:40 dr Alia Kubicz (Uniwersytet Dolnośląski DSW, Wrocław), Od bohaterki ludowej do opowiadaczki. Storytelling jako narzędzie przekazywania i reinterpretacji kobiecych narracji we wschodniosłowiańskim folklorze
11:40-12:00 dr Kinga Strycharz-Bogacz (KUL, Lublin), Agnieszka Kubowicz z Mszany Dolnej jako depozytariuszka lokalnej religijnej tradycji muzycznej
12:00-12:20 mgr Franciszek Goszczyński (badacz niezależny, Lublin), Historia kobiet w kinie: między prawdą a kreacją artystyczną na przykładzie Marii Curie-Skłodowskiej
12:20-12:40 Dyskusja
Sekcja B
(ACKiM UMCS Chatka Żaka, Sala Konferencyjna)
9:00-10:40 B3: Kobieta w społeczeństwie tradycyjnym i posttradycyjnym
Prowadzenie: dr Sara Orzechowska (Fundacja „Linnum”, Toruń)
9:00-9:20 dr Magdalena Wójtowicz-Deka (Fundacja Etno), Kobiety jako strażniczki tradycji w kulturze ludowej
9:20-9:40 dr Matylda Zatorska (badaczka niezależna, Łańcut), „Mnie kark zginając” (?) – historie kobiecego awansu w najnowszych powieściach historycznych
9:40-10:00 mgr Ilona Sawicka (UMCS, Lublin / Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza, Chełm), Nieczyste, niebezpieczne, święte? Ambiwalencja w postrzeganiu kobiet w kulturze tradycyjnej
10:00-10:20 mgr Katarzyna Kowalczyk, inż. Julia Bochen (Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych w Warszawie, UW), Kobiety jako strażniczki tradycji: pamięć, tożsamość i reinterpretacja polskiej kultury ludowej
10:20-10:40 Dyskusja
11:00-12:40 B4: Działaczki i aktywistki
Prowadzenie: dr Magdalena Wójtowicz-Deka (Fundacja Etno)
11:00-11:20 mgr Magdalena Pęzińska (Korczakianum – Muzeum Warszawy), Kooperatyzm, awans, sieci kobiet: przypadek Józefy Podsiadło
11:20-11:40 mgr Agnieszka Bejnar-Bejnarowicz (UW, Warszawa), „Nie marzyć nam, ale działać” – ziemianki i włościanki – przypadek Marii Kleniewskiej
11:40-12:00 mgr Agnieszka Floryszczak (Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie), Maria Bieniekówna – młodsza siostra, przyjezdna rajfurka czy świadoma aktywistka?
12:00-12:20 mgr Michał Gniadek-Zieliński (UW, Warszawa), O problemach badania przynależności środowiskowej włościanek w dwudziestoleciu międzywojennym – przykład Narodowej Organizacji Kobiet
12:20-12:40 Dyskusja
Obrady plenarne
(ACKiM UMCS Chatka Żaka, Sala Coworkingowa)
13:00-15:00 Kobiece opowieści
Prowadzenie: dr hab. Mateusz Wyżga, prof. UKEN (Kraków)
13:00-13:20 dr hab. Mateusz Wyżga, prof. UKEN (Kraków), Sprawczość kobiety plebejskiej w Rzeczypospolitej przedrozbiorowe
13:20-13:40 dr hab. Agata Rybińska (UMCS, Lublin), Kresowianki w pamięci kolejnych pokoleń na Dolnym Śląsku. Mikrohistoria Agaty Grzegorczyk (1892–1965) – chłopki z Pokucia
13:40-14:00 mgr Ewa Kuszewska (badaczka niezależna, Lublin), Kobiece głosy tradycji z dźwiękowych pamiętników chłopek
14:00-14:20 mgr Lena Głusek (Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, Lublin), Kobieta jako strażniczka pamięci. Niekonwencjonalne metody pracy z pamięcią na przykładzie relacji Leokadii Dąbczak
14:20-14:40 mgr Paulina Tokarz-Mazurek (UKEN, Kraków / Muzeum Osiedli Mieszkaniowych, Lublin), Spotkanie z pamięcią. Praca warsztatowa z fotografią przodkiń jako praktyka ożywiania herstorii kobiet
14:40-15:00 Dyskusja i podsumowanie konferencji
