"Moje miejsce jest tu, na Podhalu. Nie umiem i nie chcę żyć gdzie indziej" - Hania Rybka
Co jest takiego magicznego w górach, że nie pozwalają o sobie zapomnieć? Co przyciąga jak magnes, dając siłę i natchnienie? Co sprawia, że górale nigdzie indziej nie potrafią się odnaleźć?
Zespół Fairport Convention jest niekwestionowanym prekursorem brytyjskiego folk rocka. Grupa powstała w 1967 r. początkowo jako odpowiedź na amerykańską psychodeliczną muzykę z kręgu Jefferson Airplane czy The Byrds. Już dwa lata później w twórczości zespołu zaczęły pojawiać się rockowe wersje tradycyjnych tematów z Wysp Brytyjskich, czy też własne kompozycje inspirowane tą muzyką. Zostało to uwieńczone albumem Liege & Lief (wyd. 1969 r.), który zapoczątkował rozwój brytyjskiego folk rocka.
"Skąd-inąd" to kobiecy "trójkąt" śpiewający utwory z regionu Białostocczyzny. "Trzy gracje" - jak określił oglądający je widz podczas tegorocznego festiwalu Nowa Tradycja - występują w składzie: Magdalena Sobczak z Lublina, Aneta Dzienic z Bialegostoku i Karina Janik z Gdańska.
"Za znakomitą technikę oraz pełne wykorzystanie możliwości brzmieniowych fletu i gitary" - tak jury uzasadniło swoją decyzję przyznając pierwsze miejsce Duo - Michałowi Żakowi i Marcinowi Szyszkowskiemu w konkursie "Scena Otwarta" podczas lubelskiego grudniowego festiwalu "Mikolajki Folkowe" 2006.
Ten cygański zespół pochodzi z węgierskiej wioski Paszab. Tworzy go kilka pokoleń muzyków w wieku od 10 do 70 lat. Nazwa grupy - czyli Biały Koń - symbolizuje czystość i wolność, przymioty, które w kulturze cygańskiej odgrywają podstawową rolę. Muzycy odtwarzają wciąż żywe tradycje swojej wioski, gdzie nadal prawie wszyscy jej mieszkańcy muzykują. Formacja wydała do tej pory dwa albumy - "Rávágok a zongorára" (2002) oraz "Járom az utam... in my world" (2004); w przygotowaniu jest trzeci. Na poszczególnych albumach skład zespołu jest dosyć zróżnicowany, grają na nich również zaproszeni przez muzyków goście, którzy uzupełniają skład instrumentalnie.
Tyłoburdo (z akcentem na ostatniej sylabie) w języku udmurckim dosłownie oznacza "ogniste skrzydło". Jest to także po prostu określenie ptaka. Nazwa ta kieruje do prastarych baśni i mitów, które stworzyły na całym świecie obraz zagadkowego stworzenia, bohatera rytuałów. Ptak - demiurg, totemiczny przodek, rydwan bogów, symbol zjawisk kosmicznych, przyrodniczych, symbol życia, natchnienia, płodności. Obrazy Ptaka w kulturze daleko odbiegły od biologicznego pierwowzoru. Stały się fantastyczne (na przykład Simurga u Irańczyków, Tanifa u Maorysów, Żar-Ptica w tradycjach rosyjskich). Mogły też przybrać hybrydalny charakter (Sfinks, Pegaz), gdzie ważne były ptasie cechy - skrzydła, upierzenie, umiejętność lotu. Obraz czarodziejskiego Ptaka łączy w sobie cechy żeńskie (piękno barw, lotu) i męskie (gotowość do walki, bycie wojownikiem).
Ethno Trio Troitsa z Mińska jest zespołem, który w wyjątkowo oryginalny sposób łączy współczesne brzmienie z siłą tradycji ludowej, niczego z niej przy tym nie ujmując. Bogate instrumentarium, gardłowy śpiew, ekspresyjne, a zarazem mistyczne podejście do muzyki, wyróżnia Troitsę spośród innych grup pojawiających się na międzynarodowych festiwalach muzyki inspirowanej folklorem.
Anatol Ştefăneţ - grający na altówce - jest liderem istniejącego od trzynastu lat jazzowo-folkowego zespołu Trigon z Mołdowy. Formacja ta wykonuje muzykę improwizowaną, opartą na folklorze z regionu bałkańskiego. Pobrzmiewają tu też elementy rocka, funky i muzyki symfonicznej, a każdy koncert przypomina muzyczny spektakl z przejrzystą grą aktorów - zapewne z tego powodu twórczość grupy przez krytyków określana jest mianem "teatru instrumentalnego". Zespół znany jest także z organizowanego przez siebie od 2002 roku "Ethno Jazz Festival" w Kiszyniowie. Drugą grupą lidera Trigonu jest Stefanet Folk Orchestra - zespół oddający autentyczne brzmienie muzyki mołdawskiej.
O tym, że muzyka celtycka jest popularna na całym niemal świecie, raczej nikogo nie trzeba przekonywać. W samej tylko Polsce scena celtycka jestdość pokaźna. Wciąż jednak zdarza się, że stykając się z kapelami grającymi ten rodzaj muzyki w innych krajach, można być nieco zdziwionym, a nawetzaskoczonym inną interpretacją tradycyjnych tematów z tamtego kręgu kulturowego.
"Wszędzie jesteśmy dodatkiem do programu, ciekawostką, bo nie pasujemy do żadnego konkretnego stylu" - mówi o swoim zespole pochodzącyz Polski Krzysztof Dobrek - akordeonista i kompozytor grupy Dobrek Bistro. To polsko-austriacko-rosyjsko-brazylijski kwartet z Wiednia.Zespół ma na swoim koncie płytę "Bistro Live" (2003) z muzycznymi eksperymentami - latynoamerykańskie rytmy wymieszane z jazzem, muzykąbałkańską i orientalną, przyprawione nutą cygańską, żydowską i słowiańskim folklorem.
Mafalda Arnauth urodziła się 4 października 1974 roku w Lizbonie. Swój pierwszy krążek nagrała w wieku niespełna 25 lat. Ten przyniósł uznanieznawców, a rozgłos - dwa kolejne - "Esta Voz que me Atravessa" (2001) i "Encantamento" (2003). Druga płyta została wydana jednocześnie w Portugaliii Holandii. Wkrótce Mafalda została pierwszą portugalską artystką reprezentowaną przez "Virgin Records".Swój pierwszy duży koncert dała w 2000 roku w stolicy fado - Lizbonie, w pięknie położonej nad rzeką Tag dzielnicy Betlejem. Pięć lat późniejwystąpiła tam po raz kolejny promując najnowszą płytę "Diario". A zaraz po koncercie udzieliła wywiadu "Gadkom".
Alentejo (czytane jako "Alenteżu") - rolniczy region rozciągający się na południowy wschód od Lizbony. Do maja tego roku najbiedniejszy w Unii Europejskiej. Zacofany, za to niezwykle malowniczy. Ubogi, ale chyba z najlepszymi winami w Portugalii. I - jak twierdzi Janita Salomé - pieśniarz alenteżański, z muzycznymi tradycjami, pielęgnowanymi na co dzień przez jego mieszkańców.
Tak mówi o sobie i swojej muzyce The Yuval Ron Ensemble - grupa ze Stanów Zjednoczonych grająca muzykę Bliskiego Wschodu. Formacja wystąpiła na grudniowych "Mikołajkach Folkowych" w Lublinie. Przez wielu stałych bywalców została uznana za jedną z najciekawszych grup w historii całego festiwalu.
Mieszkają w Bukowcu na Huculszczyźnie, niedaleko Werchowyny. Cenieni za surowe, nieupiększane brzmienie, za kontemplacyjne i niepozbawione emocji oblicze swojej muzyki. Mychajło i Mykoła Tafijczukowie opowiadają o huculskim graniu, strojach i o tym, skąd według legendy wzięły się skrzypce.
Debiutancki krążek "Rockhill" śląskiego Zespołu Muzyki Celtyckiej Beltaine wystartował w konkursie na Folkowy Fonogram Roku 2004 oraz w konkursie "Wirtualnych Gęśli" 2005 - najlepszej zdaniem internautów płyty folkowej 2004 roku. W drugim z nich zajął pierwsze miejsce przed dwudziestoma innymi wydawnictwami. Grupa zagrała podczas kwietniowej "Nowej Tradycji" w koncercie laureatów.
Na festiwalu "Shanties" 2005 w Krakowie można było posłuchać nowego szantowo-folkowego projektu. Zespoły Ryczące Dwudziestki i Shannon powołały do życia formację, która łączy tradycję z nowoczesnością. Na razie powstał krążek zawierający trzy utwory-zwiastuny, a wkrótce będzie ciąg dalszy. Tuż przed koncertem rozmawiałem z Andrzejem Grzelą i Wojciechem Dudzińskim z Ryczących Dwudziestek oraz Pawłem Piórkowskim z Shannona.
Główną atrakcją Festynu Archeologicznego, odbywającego się jesienią zeszłego roku w Biskupinie, był cykl koncertów praskiego zespołu Dun An Doras, najjaśniejszej gwiazdy na czeskiej scenie muzyki celtyckiej.
Lubelska Szkoła Flamenco wystawiła silną reprezentację podczas zeszłorocznych "Mikołajków Folkowych". W ramach "Sceny Otwartej" wystąpił zespół Jucal, były też dwudniowe warsztaty tańca flamenco prowadzono przez Alicję Kądziołkę. Z Andrzejem Lewockim - założycielem szkoły - rozmawia Agata Witkowska.
Formacja Kaptoszki wprawdzie przybyła na "Mikołajki Folkowe'99" w niepełnym składzie (bez gitarzysty Artura Rybakowskiego), co osłabiło w jej uczestnikach wolę walki i omal nie zadecydowało o rezygnacji z występu w Scenie Otwartej - jednak ostatecznie wspomagani przez Witolda Kozłowskiego z grupy OVO, goście z Kozienic zagrali, i opłaciło się to. Katarzyna Jaworska (wokalistka), Robert Wojtasik (akordeonista, od czasu do czasu gitarzysta i bębniarz), Wojtek Krzak (grający na skrzypcach i fletach), Wojtek Łazęga (akordeonista) i Dominik Skawiński (grający na bębnach), zdobyli na Mikołajkach III miejsce.
Czytelników "Gadek" na pewno zdziwi fakt ukazania się artykułu o Sláinte! - grupie biorącej udział w MF '99-dopiero w kwietniowym numerze naszego pisma. Oczywiście, po części wynika to z opieszałości osoby, która wywiad z zespołem przeprowadzała - ale nie tylko. Otóż osoba ta, przeglądając zebrane na MF materiały, dostrzegła intrygujący fakt: spośród wykonawców, z którymi w tym roku przeprowadzono rozmowy, jedynie Sláinte! nie zajmuje się muzyką polską! Moda na nasz rodzimy- jakże przecież piękny - folk spowodowała, że o ile jeszcze kilka lat temu przodowała muzyka celtycka, o tyle obecnie ostało się bardzo niewielu chętnych do zajmowania się tym nurtem. Jako osoba nazywana "redakcyjnym celtofilem" nie mogłam przejść koło tego zjawiska obojętnie i postanowiłam dla zachowania równowagi w przyrodzie poświęcić Sláinte! jak najobszerniejszy artykuł-osadzając go w odrębnym numerze "Gadek". Udało się to m. in. również dzięki temu, że szef zespołu, Paweł Dziemski, udzielał mi nader wyczerpujących odpowiedzi.