Nowości książkowe

Dlaczego Rumunia jest inna? Lucian Boia Międzynarodowe Centrum Kultury, Warszawa 2024

    Rumunia to kraj, który od lat stanowi zagadkę dla badaczy i podróżników. Gdzie tak naprawdę leży? Czy należy do Europy Wschodniej, Bałkanów czy może Europy Środkowej? Geograficznie Półwysep Bałkański kończy się na Dunaju, a Rumunia znajduje się na północ od tej rzeki – z wyjątkiem regionu Dobrudży. Jednak to nie granice geograficzne, lecz historia, relacje międzyludzkie i kultura decydują o tożsamości kraju. Rumunia, choć nie leży na Bałkanach, jest głęboko bałkańska w swojej duchowości i tradycji.

    Od lat 70. XX wieku w Polsce nie ukazało się żadne całościowe opracowanie dziejów Rumunii, a kraj ten przeszedł w tym czasie niezwykłą transformację – od jednej z najsurowszych dyktatur komunistycznych po demokratyczne państwo członkowskie Unii Europejskiej. Lucian Boia, najwybitniejszy rumuński historyk, w publikacji  podejmuje próbę krytycznego i całościowego spojrzenia na ten proces. Analizuje narodowe mity, autostereotypy i rolę historii w kształtowaniu współczesnej tożsamości Rumunów.

    Jego diagnozy są nie tylko wnikliwe, ale także odważne, wywołują szeroką debatę w Rumunii i wykraczają poza środowiska naukowe. To książka, która pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego Rumunia jest wyjątkowa – zarówno w kontekście swojej przeszłości, jak i współczesnych wyzwań.

 

(Nie)widzialne pomniki wolności Wojciech Wilczyk, Magdalena Zych (red.) Muzeum Etnograficzne w Krakowie, Kraków 2024

    Dwutomowe wydawnictwo  (Nie)widzialne pomniki wolności poświęcone jest małej architekturze sakralnej upamiętniającej zniesienie pańszczyzny w Polsce. Krzyże i kapliczki, fundowane w XIX wieku przez gromady wiejskie, wciąż obecne są w krajobrazie, stanowiąc milczące świadectwo historii.

    Tom pierwszy  zawiera dokumentację fotograficzną 136 pomników autorstwa Wojciecha Wilczyka, uzupełnioną indeksem z lokalizacjami i inskrypcjami. Teksty Katarzyny Czeczot, Michała Rauszera i Magdaleny Zych przybliżają kontekst historyczny.

    Tom drugi  prezentuje wyniki projektu „Krzyże wolności” zrealizowanego przez Muzeum Etnograficzne w Krakowie. Badaczki – Dorota Majkowska-Szajer, Justyna Matwijewicz i Magdalena Zych – analizują wyniki badań terenowych z 14 miejscowości. W tomie znajdziemy też rozmowy ze znawcami tematu oraz dźwiękową kompozycję „Krzyże wolności” Rafała Mazura, łączącą dźwięki zarejestrowane wokół pomników z fragmentami rozmów z mieszkańcami.

(Nie)widzialne pomniki wolności  to wyjątkowe połączenie dokumentacji, badań i sztuki, które przywraca pamięć o zapomnianych świadkach historii.

 

Kto nie wierzy, niech sprawdzi. Bajki Lasowiaków i Rzeszowiaków Janusz Radwański (oprac.) Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, Kolbuszowa 2024

    Bajki, które znalazły się w tym zbiorze, pochodzą przede wszystkim z archiwum kolbuszowskiego Muzeum i Archiwum Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie, ale również z opracowań dziewiętnastowiecznych etnografów: Zygmunta Wierzchowskiego, Józefa Sulisza i Seweryna Udzieli. Część została zapisana jeszcze pod koniec XIX wieku, część już w naszym stuleciu. Teksty pochodzą z różnych miejscowości naszego regionu i czasów, łączy je jedno – wszystkie są częścią ustnej literatury Lasowiaków i Rzeszowiaków. Bajki były opowiadane w izbach w długie jesienne wieczory, powtarzano je sobie w karczmach, rozpowszechniano na odpustach. Długi łańcuch opowiadających i słuchaczy przechował najciekawsze, najzabawniejsze czy najbardziej emocjonujące opowieści aż do czasów, w których spisali je badacze.

    Zanotowane w terenie bajki opracował dr Janusz Radwański, dostosowując je, jeśli było to konieczne, do potrzeb także najmłodszych czytelników, między innymi wyjaśniając najtrudniejsze wyrazy w przypisach pod tekstem. Książka została podzielona na trzy części. Osobno zamieszczono historie zabawne, osobno – straszne. W trzeciej części znalazły się bajki wyjaśniające, czyli takie, które tłumaczyły słuchaczom różne elementy rzeczywistości – np. skąd brały się nazwy miejscowośc.

    Zbiór stanowi zaproszenie do odkrycia bogactwa ludowych opowieści.

Redakcja na stronie Julia Wolny, studentka e-edytorstwa i technik redakcyjnych.

Skrót artykułu: 

W nowościach książkowych:

Lucian Boia, Dlaczego Rumunia jest inna?; 

Wojciech Wilczyk, Magdalena Zych (red.), (Nie)widzialne pomniki wolności;

Janusz Radwański (oprac.), Kto nie wierzy, niech sprawdzi. Bajki Lasowiaków i Rzeszowiaków.

Dodaj komentarz!