Nowości książkowe

Podlasie, cz. 5: Muzyka instrumentalna i taniec, seria „Polska pieśń i muzyka ludowa – źródła i materiały”, t. 5,
Ludwik Bielawski (red. serii), Weronika Grozdew-Kołacińska (red. tomu), Piotr Dahlig, Tomasz Nowak (oprac.)
Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2021

Piąty wolumin tomu Podlasie poświęcony jest instrumentalistom i repertuarowi tanecznemu. Zawarte w nim nuty utworów instrumentalnych obejmują zarówno melodie obrzędowe (melodie ligawek adwentowych oraz instrumentalne wersje pieśni weselnych), melodie powszechne, jak i melodie tańców (polek, oberków, marszów, walców, fokstrotów, mazura, kujawiaka, krakowiaka i kozaka). Repertuar muzyczny poprzedzony jest komentarzem dotyczącym praktyki wykonawczej oraz instrumentarium. W tomie zamieszczono również noty biograficzne wykonawców, przygotowane na podstawie wywiadów terenowych, a także omówienie form i stylistyki repertuaru tanecznego (w tym zabaw tanecznych). Seria Polska pieśń i muzyka ludowa to kompleksowa publikacja dokumentacji naukowej w zakresie polskiej ludowej kultury muzycznej (muzyka, pieśń, tańce, obrzędy, instrumenty) utrwalonej w postaci nagrań i zapisów sklasyfikowanych i usystematyzowanych. Seria ukazuje się w oparciu o transkrypcje słowno-muzyczne utworów ze Zbiorów Fonograficznych IS PAN.

Cudowne lekarstwo i inne bajki ludowe. Podkarpacie
Joanna Papuzińska
Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, Warszawa 2022

Wszystkie bajki zawarte w książce pierwotnie powstały w gwarze lasowiackiej i rzeszowskiej. Ich autorką jest Joanna Papuzińska, jedna z najbardziej uznanych współcześnie twórczyń dla dzieci. Wielkim atutem książki są ilustracje. Ich autorką jest znana i ceniona na rynku wydawnictw dla dzieci Jola Richter-Magnuszewska. Artystka, aby wiernie oddać „ducha” Podkarpacia, ściśle współpracowała z muzeami kultury ludowej regionu: Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. Dla tych, którzy są ciekawi, jak te historie brzmią w oryginale, na końcu każdego rozdziału zamieszczony został kod QR, dzięki czemu można odsłuchać je w gwarze, w której powstały. Na sąsiedniej stronie znajduje się też mały słowniczek wyjaśniający niektóre gwarowe słowa pojawiające się w tekstach bajek. W książce oprócz nich jest mapka Podkarpacia z zaznaczonymi terenami, na których zamieszkują poszczególne grupy etniczne: Lasowiacy, Rzeszowiacy, Bojkowie, Dolinianie, Łemkowie i Pogórzanie. O tym, skąd oni pochodzą i dlaczego noszą takie nazwy, w krótkim i bardzo przystępnym tekście pisze etnolog Jacek Żukowski. Zaś to, czym są bajki, tłumaczy prof. Katarzyna Smyk.

колисковi kołysanki
Praca zbiorowa,
idea Ańa Komorowska
Wydawnictwo Nieśpieszne, Kraków 2022

Na książkę składa się czternaście ludowych kołysanek, po siedem z Ukrainy i Polski, przetłumaczonych na oba języki. Całość otwiera autorska bajka, stanowiąca zaproszenie do świata pieśni. Każdej kołysance towarzyszy wyjątkowa ilustracja (m.in. Katarzyny Boguckiej, Marianny Oklejak). Okładkę zilustrował i zaprojektował Paweł Pawlak. Dodatkowo wydawnictwo przygotowało plik w formacie PDF z zapisem nutowym oraz chwytami na gitarę i ukulele. Zaproszeni muzycy nagrali własne aranżacje kołysanek, śpiewane po polsku i ukraińsku, których można posłuchać na stronach wydawnictwa. „Kołysanka utula do snu, pozwala zapomnieć o trudach dnia, sprawia, że czujemy się bezpiecznie. Chcemy, aby ta książka niosła ukojenie. Tylko tyle. Aż tyle”. Publikacja powstała jako wyraz solidarności z Ukrainą, po inwazji Rosji w lutym 2022 roku. Całkowity dochód ze sprzedaży książki zostanie przekazany Stowarzyszeniu „SOS Wioski Dziecięce w Polsce”, które objęło opieką dzieci i rodziny z Ukrainy. Wszystkie osoby zaangażowane w ten projekt pracowały wolontariacko.