Nowości książkowe

Gawędy o kulturach V

Damian Gocół, Joanna Szadura (red.)

Wydawnictwo UMCS, Lublin 2021

Piąty tom Gawęd o kulturach poświę­cony został analizom językowo-kultu­rowym i socjologicznym. Zebrane tek­sty pracowników naukowych i mło­dych badaczy podzielono na trzy bloki tematyczne odzwierciedlające aktual­ne problemy w badaniach nad szeroko pojętym folklorem – zarówno w postaci historycznej, jak i współczesnej. Pierw­szy blok artykułów został poświęcony problematyce starości i choroby w spo­łeczeństwie dawnym i współczesnym. W tej części monografii zamieszczo­ne zostały syntezy dotyczące roli ludzi starszych w kulturze oraz zjawiska age­izmu (Ewa Miszczak), a także wywia­dy dotyczące niepełnosprawności (Ka­tarzyna Nakonieczna rozmawia z An­ną Chojnacką) i depresji (Marta Kośnik rozmawia z Tomaszem Kwiatkowskim). Drugi blok poświęcony został proble­matyce szeroko rozumianego tekstu – jego odmian, gatunków oraz roli w kul­turze i komunikacji. Autorki podjęły w nim tematykę Narodowego Czyta­nia (Małgorzata Garnek), parametrycz­nego opisu exposé (Małgorzata Słowik) oraz copypasty (Marta Juszczuk). Trzeci blok tekstów poświęcony został ludo­wości, jej współczesnym przemianom i interpretacjom. Badaczki omówiły w nim tematykę tradycyjnego wesela (Beata Maksymiuk-Pacek), współcze­snego etnodizajnu (Joanna Dymanus) oraz konwencji projektowych polskich kostiumów wykorzystanych w kon­kursie piękności Miss Universe (Alicja Baczyńska-Hryhorowicz).

 

Bajka ludowa na Kujawach. Antologia tekstów z lat 1955–1966

Violetta Wróblewska (red.)

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2022

Bajka ludowa na Kujawach. Antologia tekstów z lat 1955–1966 to zbiór trzydzie­stu czterech niepublikowanych przeka­zów pochodzących z materiałów nade­słanych na konkursy organizowane w la­tach 1955–1966 przez Toruński Oddział Polskiego Towarzystwa Ludoznawcze­go, Muzeum Etnograficzne w Toruniu (do 1959 roku Dział Etnograficzny Muzeum Miejskiego w Toruniu) oraz Polskie Radio w Bydgoszczy. Adresatami konkursów byli mieszkańcy dawnego wojewódz­twa bydgoskiego, obejmującego ziemię chełmińską, dobrzyńską, Kujawy, Pału­ki, Krajnę, Bory Tucholskie, Kociewie oraz Kaszuby. Celem sześciu konkursów by­ło pozyskanie informacji na temat daw­nej kultury ludowej, a także tradycyjnych chłopskich opowieści. Antologia zawiera jedynie nieznaczną część tego archiwal­nego materiału znajdującego się w zaso­bach Muzeum Etnograficznego im. Ma­rii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toru­niu, ale za to niezwykle cennego, gdyż zachowanego i prezentowanego w posta­ci naturalnej, w jakiej przekazali go sa­mi uczestnicy konkursów. Bajki konkur­sowe, z którymi mamy tu do czynienia, stanowią interesujące świadectwo prze­mian społecznych i kulturowych polskiej wsi połowy XX wieku.

 

„Z maciejowickiej sceny”. Pie­śni ludowe na Konkursie Kapel i Śpiewaków Ludowych Regio­nów Nadwiślańskich „Powiśla­ki” z lat 2015–2019

Agata Kusto

Polihymnia, Lublin 2021

Publikacja jest muzyczną antologią tradycyjnych polskich pieśni ludowych, które wykona­ne zostały podczas pięciu kolejnych edycji jednego z ważniejszych konkursów muzyki tradycyjnej na styku Lubelskiego, Mazowsza i Podla­sia, tj. maciejowickich „Powiślaków”.

Od 1993 roku festiwal ten jest żywą sceną, oddającą pamięć muzyko­wania i śpiewu dopełniającego życie, zwyczaje i obrzędy polskiej wsi. W książce znalazły się pełne zapisy tekstów i melodii 200 pieśni, wykona­nych przez śpiewaków i zespoły śpie­wacze z 12 powiatów, z których naj­liczniej zaprezentowany został przy­suski oraz garwoliński, janowski i otwocki. Zbiór pieśni ukazuje nie­zwykłe bogactwo gatunków, różno­rodność stylów wykonawczych i ak­tywność artystyczną śpiewaków – z jednej strony, z drugiej – dowodzi pilnej potrzeby kontynuowania nur­tu festiwalowego, jako sprzyjającego zachowaniu i ochronie ciągle jeszcze pamiętanego tradycyjnego repertu­aru pieśniowego, rodzącego zainte­resowanie młodego pokolenia konty­nuatorów i rekonstruktorów. Publika­cja zawiera dodatkowo zdjęcia wyko­nawców oraz indeksy incipitów pieśni i wykonawców.

 

Opracowanie na stronę internetową: Dominika Wybraniec