Mityzacja Podlasia w memach internetowych

Artykuł jest próbą przeanalizowania, opisania i nazwania zjawiska stojącego za wykreowaniem utrwalonego w pamięci zbiorowej, stereotypowego i prześmiewczego obrazu Podlasia, jaki ujawnia się w memach internetowych. Analizując wizerunek regionu utrwalony w narracji memów, odnieść można wrażenie, iż główną przyczyną takiej prezentacji jest nawarstwienie powtarzanych opinii i trwałe zakorzenienie ich w świadomości Polaków. Takie spojrzenie na to zjawisko wydaje się jednak niepełne i powierzchowne, bowiem większość z utartych stereotypów odnoszących się do Podlasia w zestawieniu ze współczesną rzeczywistością wywołuje dysonans, wynikający z daleko idących różnic między dwoma obrazami.

 

Adrian Mikołajczuk

Próby opisu tego stosunkowo nowego zjawiska wymykają się utartym schematom i rodzą pytania, które wzbudzają naukową ciekawość. W związku z tym za swój cel autor obrał poszukiwanie logicznego uzasadnienia rzeczonego zjawiska oraz próbę odpowiedzi na pytanie, czy możliwe jest, aby wspomniany region uległ czemuś w rodzaju szeroko rozumianej mityzacji za sprawą internetowych memów.

Nie bez przyczyny wydaje się wykreowanie tak charakterystycznego i trwałego¹ obrazu Podlasia właśnie w środowisku memów internetowych. Jest to bowiem obraz częstokroć śmieszny, zakrawający o daleko posunięty absurd, a zarazem w jakiś sposób krytyczny, korespondujący z wizerunkiem zakotwiczonym w pamięci zbiorowej. Memy – naturalnie dla swojej gatunkowej konwencji, jaką jest ludyczność² – operują językiem sarkazmu, ironii i absurdu wyrażanego poprzez np. hiperbolizację, o której bezsprzecznie mówić można w ramach opisu memicznego Podlasia. Memy internetowe stanowić mogą również pewne odwzorowanie społecznych postaw i przekonań oraz narzędzie krytyki rzeczywistości³. Stanowi to o ich istotnej cesze (z punktu widzenia kulturowo-społecznego), jaką jest reaktywność. Memy często powstają w reakcji na coś – na określone zdarzenie funkcjonujące w debacie publicznej, zjawisko poruszające w jakiś sposób społeczeństwo, wystąpienia osób medialnych etc. W związku z tym, co wydaje się szczególnie istotne dla przedmiotu pracy, chętnie posługują się one obecnymi w pamięci zbiorowej stereotypami (jak w przypadku prezentacji wizerunku Podlasia). Same memy można określić, powołując się na Martę Wójcicką, jako ,,gatunek pamięci zbiorowej”, wykorzystujący w swojej złożonej strukturze semiotycznej wiele elementów składowych (obraz, tekst, kontekst), rozpoznawalnych dla większej grupy społecznej poprzez wspólny kod kulturowy⁴. Stereotypy zaś z jednej strony stanowią treści o pewnym potencjale ludycznym (tj. mogące bawić odbiorcę), z drugiej zaś – zachowują swoją naturę opisową, będąc niejako szczególnym wyrazem krytycznego myślenia o świecie, zachowującym doświadczenia społeczne⁵. Istotną cechą memów, która decyduje o ich roli jako idealnego środowiska dla powstania na ich podłożu memicznego⁶ wizerunku Podlasia, jest ich ewolucyjny charakter wynikający z niebywałego potencjału transmisyjnego. Treści zamieszczane w memach są w stanie bardzo szybko osiągnąć status viralu⁷, dzięki czemu osiągają niebywałą dynamikę jako jednostki informacji kulturowej, co zapewnia im trwałość oraz rozpoznawalność niezbędne do tego, by wniknąć w pamięć zbiorową społeczeństwa jako zakorzeniony motyw narracyjny⁸.

     
 

dziennikbaltycki.pl
Źródło: arch. aut.

 

 

 

 

By przejść do szczegółowej analizy zjawiska, o którym mowa w pracy, należy przybliżyć obraz Podlasia wyłaniający się z przekazu memów internetowych. Autor postanowił, iż analizowane memy (bądź poruszane przez nie motywy tematyczne) dobierane będą spośród zestawień memów prezentowanych co jakiś czas i powielanych przez poczytne, internetowe portale informacyjne czy tabloidowe, takie jak: podlaskie24.pl, dziennikbaltycki.pl, naszemiasto.pl czy kurierporanny.pl. Następnie spośród tych swoistych zbiorów (najpopularniejszych memów według wymienionych portali internetowych) wyselekcjonowane zostały powtarzające się przykłady czy same motywy narracyjne. Obranie takich kryteriów doboru analizowanego materiału pozwoliło na rzetelne zrekonstruowanie zakorzenionego w pamięci zbiorowej obrazu memicznego regionu.

Podlasie w tychże memach jawi się jako kraina dzika, stojąca wręcz w opozycji do cywilizacji. Kuriozalna anachroniczność idzie tu w parze z wszechobecną biedą i improwizacją. Mieszkańcy memicznego Podlasia stanowią hermetyczną grupę rdzennej ludności, połączonej nie tylko charakterystyczną gwarą podlaską, ale też zestawem cech i obyczajów unifikujących wszystkich Podlasian według jednego, niezmiennego wzoru. Są ludźmi ubranymi niedbale, przeważnie pochodzenia wiejskiego, niewykształconymi, żyjącymi w strachu przed zdobyczami cywilizacji, ale też na swój przewrotny sposób zaradnymi, zdolnymi do absurdalnych w swym kształcie aktów improwizacji, których wyniki scalają ze sobą najnowsze technologie i archaiczne rozwiązania rodem z dawno minionych epok. Według przekazu memów internetowych niezbędnym elementem funkcjonowania podlaskiego społeczeństwa jest alkohol traktowany z nabożną niemal czcią, który pity ma być bez umiaru przez wszystkich, tak w dni powszednie, jak i świąteczne. Spożywanie napojów alkoholowych na mitycznym Podlasiu wieńczone jest przeważnie upojeniem całkowicie zaburzającym motorykę organizmu bądź też niebezpiecznymi wypadkami.

   
 

kurierporanny.pl
Źródło: arch. aut.

 

 

 

Mieszkańcy omawianego regionu częstokroć prezentowani są na podobieństwo pierwotnych, przedludzkich hominidów, którzy w zetknięciu z cywilizacją reagują agresją, w najlepszym zaś razie – niezrozumieniem. Podlasie, jak sądzić można po jednym z powtarzalnych motywów narracyjnych memów internetowych, oddziałuje na ludzi w sposób niezwykły – w momencie przekroczenia jego granic w przyjezdnych zachodzi przemiana fizyczna oraz psychiczna. Ludzie obcy tym ziemiom ulegają wpływowi zastanych tradycji, naleciałości oraz stylu bycia, upodabniając się do autochtonicznej ludności. Można powiedzieć, że memiczne Podlasie w jakiś sposób wymusza na swoich mieszkańcach unifikację, która zamyka się w opisie memicznego Podlasianina. Od tego wzorca nie ma odstępstwa, co mówi nam niejako, iż na memicznym Podlasiu mogą ostatecznie mieszkać tylko memiczni Podlasianie.

Przymykając rzecz jasna oko na sarkazm, ironiczność i hiperbolizację treści memów, uznać można, że przedstawiony opis odpowiada w dużej mierze stereotypom tkwiącym w społecznej świadomości. Jeśli wziąć pod uwagę choćby najczęściej poruszane przez omawiane memy motywy, jakimi są: bieda, anachroniczność, analfabetyzm czy braki w wykształceniu oraz dzikość ziem, można odnaleźć pewną analogię między wizerunkami Podlasia w memach i w utworach dawnych, np. literaturze reportażowej. Już w 1924 roku na łamach czasopisma „Bluszcz” Maria Dąbrowska opisywała Białystok jako „brudną dziurę”⁹. W sprawozdaniu autorki dominują opisy miasta zaniedbanego, o upadającej, zrujnowanej infrastrukturze, przepełnionego błotem, wilgocią i zgnilizną. To oraz, jak twierdziła Dąbrowska, atmosfera przepełniona strachem i desperacją napawało kobietę obrzydzeniem, odrazą, a nawet skłaniać ją miało ku samobójczym myślom. Pewnej analogii do tak krytycznego spojrzenia na stolicę Podlasia doszukiwać się można w książce Marcina Kąckiego Białystok: Biała siła, czarna pamięć z 2015 roku. Przykry wizerunek regionu rejestruje również Ryszard Kapuściński w książce Busz po polsku z 1962 roku¹⁰. Kolejne opowiadania i reportaże autora odsłaniają przed czytelnikiem wizję Podlasia zacofanego, zniszczonego wojną, niedofinansowanego, zmarginalizowanego gospodarczo i społecznie oraz zdziczałego względem bogatszych, zachodnich terytoriów kraju, co dosadnie obrazuje chociażby tekst Daleko. Autor punktuje brak nowoczesnej infrastruktury sanitarnej, drogowej czy energetycznej oraz wskazuje na problemy z higieną wśród ludności. Pisarz zauważa również coraz większy odsetek mieszkańców uzależnionych od alkoholu, co potwierdzają relacje zaprezentowane w reportażach Edwarda Redlińskiego¹¹. Sam Redliński dostrzega wysoki wskaźnik analfabetyzmu wśród mieszkańców Podlasia oraz punktuje rzucającą się w oczy prowincjonalność regionu. Podobnego wizerunku Podlasia doszukiwać się można w cyklu reportaży Janusza Niczyporowicza zatytułowanym Kraina proroków opublikowanym w 1997 roku¹². Z relacji autora wyłaniają się znaczące problemy demograficzne regionu. Problem emigracji młodzieży z wiejskich prowincji do miast rejestruje również reportaż Bartosza Jastrzębskiego, Jędrzeja Morawieckiego i Macieja Skawińskiego z 2015 roku Jutro spadną gromy¹³.

Obrazy rejestrowane przez poszczególnych autorów wiążą się oczywiście z dynamiczną historią regionu naznaczoną zniszczeniami wojennymi, wysiedleniami czy łupieżczą polityką państw zaborczych. Czasy przypadające na lata okupacji ziem współczesnego Podlasia przez Rosję carską po roku 1795 napiętnowane były przede wszystkim prześladowaniem ekonomicznym polskiego ziemiaństwa, na które z racji pochodzenia nakładano dodatkowe opłaty od posiadanego areału ziemi. Tej grupie odbierano majątki, blokowano aktywa ulokowane w rosyjskich bankach czy utrudniano nabywanie ziemi przy pomocy niesprzyjających warunków prawnych¹⁴. W takim środowisku prawno-ekonomicznym gospodarka regionalna powoli podupadała, zaś bytowa sytuacja mieszkańców pogarszała się, na co wpływ miały również liczne zaniechania państwa rosyjskiego co do inwestowania w rozwój. Opisywane tereny były niedofinansowane i wyróżniające się zubożałą infrastrukturą. Zaliczały się do obszaru o fatalnym dostępie do edukacji oraz wysokim stopniu analfabetyzmu¹⁵. Po okresie swoistej stabilizacji regionu oraz pewnych znaczących osiągnięciach gospodarczych przede wszystkim okręgu białostockiego¹⁶ nastał czas pierwszej wojny światowej. Podlasie znajdujące się na linii frontu niemieckiego i rosyjskiego uległo znacznej dewastacji – już wtedy niedofinansowana infrastruktura zubożała jeszcze bardziej, wiele pól uprawnych generujących główne przychody mieszkańców nie nadawało się do użytku, zaś fatalny stan dróg pogorszył się przez zniszczenia m.in. mostów, nadrzecznych kładek czy szlaków zaopatrzeniowych, odcinając dostęp wielu wsi do cywilizacji¹⁷. Podobny scenariusz rozegrał się tuż po zakończeniu pierwszej wojny światowej, bowiem w 1920 roku państwo polskie zmuszone było stoczyć bój ze Związkiem Radzieckim w wojnie polsko-bolszewickiej. Zniszczenia, dewastacja i krytyczna sytuacja bytowa społeczeństwa pozostawiły trwałe blizny na wizerunku Podlasia¹⁸. Okres dwudziestolecia międzywojennego przyniósł nadzieję na odbudowę i ekonomiczne usprawnienie biednych, wschodnich terenów odrodzonego państwa polskiego. Jednakże prace nad zrównaniem poziomu życia społeczno-ekonomicznego z bogatszym zachodem kraju zostały przerwane w wyniku drugiej wojny światowej. Po raz kolejny ziemie Podlasia, jak zresztą cały niemal obszar państwa, zostały zrujnowane w druzgocącym stopniu – w niektórych podlaskich miejscowościach zarejestrowano zniszczenia sięgające nawet 70% infrastruktury. Odradzający się przemysł włókienniczy oraz prężnie działający przemysł drzewny uległy albo dewastacji, albo grabieży ze strony wojsk ZSRR. Skala powojennych zniszczeń oraz wszechobecnej nędzy niestety przerosła w dużej mierze niewydolne ekonomicznie, słabo zarządzane oraz podległe Związkowi Radzieckiemu państwo PRL, przesądzając w kolejnych latach o wizerunku Podlasia biednego, prowincjonalnego i na wielu płaszczyznach anachronicznego¹⁹.

Powtarzane i utrwalane stereotypy oraz opisane powyżej dziejowe prawidłowości to zbyt mało (przynajmniej według autora), by opisać mechanizm stojący za prezentacją regionu w memach internetowych. Dzisiejsze Podlasie nie odstaje wyraźnie od innych województw usytuowanych na wschodzie kraju, co zauważyć można, analizując dane statystyczne pochodzące z placówek, których praca dedykowana jest zbieraniu i opisywaniu informacji dotyczących, ogólnie mówiąc, życia publicznego Polski²⁰. Sytuacja społeczno-gospodarcza współczesnego województwa podlaskiego nie jest gorsza od sytuacji innych obszarów ściany wschodniej, a pod pewnymi względami prezentuje się nawet lepiej niż województwa lubelskiego czy podkarpackiego. Jednak to opisywany region prezentowany jest w prześmiewczy, absurdalny i urągający sposób. Znakomita większość problemów społeczno-gospodarczych historycznego Podlasia, które wciąż znajdują odbicie w memach internetowych, straciła współcześnie na aktualności. Ponadto opisywany obszar jawić się może jako pod wieloma względami atrakcyjny – nieruchomości na terenie województwa osiągają ceny niższe na tle średniej krajowej²¹. Ze względu na znaczne zalesienie terenu Podlasie cenione jest jako miejsce relaksu i wypoczynku, a obecność obszarów wiejskich spotyka się z zainteresowaniem wobec rosnącej popularności agroturystyki²².

W związku z przedstawionymi informacjami można wysnuć założenie, że opisywana prezentacja Podlasia w memach nie była wynikiem tylko stereotypizacji regionu, ale jego mityzacji, która zapoczątkowana w przestrzeni internetowej jest w stanie rezonować na mechanizm percepcyjny społeczeństwa. Poszlak, które wskazywałyby na możliwość zaistnienia takiego zjawiska, można doszukiwać się w samej genezie memów o Podlasiu tworzonych w powyżej zaprezentowanej stylistyce. Bazując na danych pozyskanych przy pomocy narzędzia Google Trends²³, można zauważyć skokowy wzrost popularności memów internetowych związanych z Podlasiem w czasie kandydowania Krzysztofa Kononowicza na prezydenta Białegostoku w wyborach samorządowych przeprowadzonych 11 listopada 2006 roku (zob. wykres 1). Co warte zauważenia, bezpośrednio związane z przedmiotem pracy frazy – takie jak memy o podlasiu czy też podlasie memy – większym zainteresowaniem zaczęły cieszyć się dopiero w latach 2018–2019.

 

 

Wykres 1. Popularność frazy Kononowicz według danych Google Trends
oprac. aut.

Charakteryzując Krzysztofa Kononowicza oraz wydarzenia rozgrywające się z jego udziałem w przestrzeni publicznej, należy wysnuć tezę, iż jego postać utożsamiana jest z zakorzenionymi w pamięci zbiorowej stereotypami odnoszącymi się do województwa podlaskiego. Memy internetowe związane z tą osobą stanowią reprezentację ogółu memów internetowych o Podlasiu. O takim stanie rzeczy decyduje kilka czynników:
1. Podlaskie pochodzenie omawianej postaci stanowi oczywisty powód, dla którego memy z nią związane odbierane są po części jako wewnętrzna grupa memów o Podlasiu. Pochodzenie to wyraźnie podkreślane jest przez sposób, w jaki Krzysztof Kononowicz się wysławia, wtrącając do swoich wypowiedzi utożsamiane z podlaską gwarą wyrażenia czy formy gramatyczne. Za dowód mogą posłużyć liczne wypowiedzi mężczyzny udostępnione w serwisie YouTube, np.: Chcem teraz podać rękę dla murzyna czy Już pospadali banany²⁴.
2. Specyficzna aparycja samego Krzysztofa Kononowicza, którego raczej zaniedbany, nieelegancki czy odpychający wygląd, braki w wykształceniu oraz zdecydowanie mało elokwentny i niepoprawny, przetykany gwarą podlaską sposób wysławiania się²⁵ koresponduje z obecnymi w pamięci zbiorowej stereotypami odnoszącymi się do mieszkańców Podlasia.
3. Poprzez kandydaturę Krzysztofa Kononowicza na prezydenta Białegostoku wybory prezydenckie z 2006 roku w istocie zaczęły być postrzegane jako dowód na dzikość, peryferyjność i zacofanie Podlasia względem reszty państwa, co w ostateczności stanowi najistotniejszy czynnik wpływający na obrazowanie omawianego regionu w memach.

Na podstawie analizy pozyskanych z aplikacji Google Trends danych można stwierdzić, iż szeroko pojmowana tematyka Podlasia zyskała popularność wraz z zarejestrowanymi wystąpieniami Kononowicza w roku 2006. Mężczyzna po wyborach uzyskał zauważalny rozgłos, zwłaszcza wśród społeczności internetowych²⁶. Wpłynęły na to wystąpienia w programach typu talk show²⁷ czy epizodyczna rola w filmie Ciacho (reż. Patryk Vega, 2010), którego fragment z Kononowiczem osiągnął wysoką oglądalność w serwisie YouTube²⁸. W związku z tym należy zauważyć, iż pierwsze utwierdzone w społecznym postrzeganiu memy internetowe o Podlasiu uległy wartościującemu wpływowi opisywanej postaci. Wpływ ten odzwierciedla się w motywach negatywnych, będących konsekwencją publicznych wystąpień mężczyzny. W roku 2006 internet w Polsce nie cieszył się jeszcze powszechną popularnością i dostępnością. Jako medium upowszechnił się zaledwie dwa lata wcześniej wraz ze znacznym zmniejszeniem cen usług²⁹. W związku z tym można wysnuć założenie, iż rodzące się podówczas memy wyznaczały pewne standardy dla przyszłych reprezentantów gatunku, wyraźnie rzutując na powielane potem motywy. Dawno zdezaktualizowane czy dezaktualizujące się stereotypy Podlasia nie mogły mieć dużego wpływu na wykreowany obraz memicznego regionu. Zasadne wydaje się wskazanie postaci Krzysztofa Kononowicza jako głównego prowodyra omawianego zjawiska. Urósł on do rangi postaci mitycznej – pierwszego bohatera mitycznego Podlasia, które zostało ukształtowane według publicznego wizerunku mężczyzny. Siłę społecznego oddziaływania podlaskiego mitu zaobserwować można nawet szesnaście lat po słynnym wystąpieniu Kononowicza w telewizji w ramach kampanii wyborczej. Należy zauważyć, że głównie młodzi użytkownicy internetu, którzy nie mają podstaw, by wierzyć w anachroniczne stereotypy o Podlasiu, tworzą z niemijającym zainteresowaniem omawiane memy, zachowując tym samym ciągłość i trwanie mitycznej krainy.

     
 

podlaskie.pl
Źródło: arch. aut.

 

 

Podstawowym założeniem niniejszej pracy była próba scharakteryzowania specyficznego wizerunku Podlasia przedstawianego w narracji memów internetowych. Jak wykazano w toku prowadzonych analiz, stereotypowy obraz rzeczonego regionu jest skrajnie negatywny w znakomitej większości przypadków, korespondując z zakorzenionymi w świadomości zbiorowej stereotypami, przewartościowanymi jednak w ewidentnie karykaturalny, absurdalny sposób. Przedstawione i przeanalizowane dane pozwalają mniemać, iż na społeczny odbiór Podlasia oraz jego prezentację w memach wpływać mogą czynniki niezwiązane z aktualnie rejestrowaną kondycją społeczno-gospodarczą. Poczynione badania prowadzą więc do wysnucia tezy, iż opisywany na łamach pracy, charakterystyczny wizerunek regionu w memach jest wynikiem mityzacji. Ostatecznym celem niniejszego artykułu jest więc zwrócenie uwagi na możliwość istnienia zjawiska kulturowego, które – wobec specyfiki samych memów internetowych – wywierać może znaczny wpływ na pamięć zbiorową polskiego społeczeństwa, a co za tym idzie – na wewnątrzspołeczne mechanizmy poznawcze. Autor chciałby podkreślić, iż praca stanowić ma inspirację i pewnego rodzaju drogowskaz dla dalszych badań naukowych nad omawianym zagadnieniem.

Adrian Mikołajczuk

Tekst powstał na podstawie: A. Mikołajczuk, Stereotypizacja wizerunku Podlasia w memach internetowych, praca licencjacka napisana w Instytucie Nauk o Kulturze UMCS pod kierunkiem dr Agaty Kusto, Lublin 2022.

 

Bibliografia

Opracowania i źródła
E. Adach-Stankiewicz, Wskaźniki cen lokali mieszkalnych w 1 kwartale 2021 r., Główny Urząd Statystyczny, 2021.
I. Burkacka, Intertekstualność współczesnej komunikacji. Memy a teksty kultury, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” 2016.
J. Danieluk, T. Jaszczołt, M. Kietliński, B. Samarski, 500 lat województwa podlaskiego. Historia w dokumentach, Białystok 2013.
Historia Województwa Podlaskiego, red. A. Dobroński, Białystok 2010.
M. Kochanowski, Białystok and Podlasie in Reportage after 1945. Reality and Stereotypes (a Reconnaissance), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia” 2020, t. 38 (1).
K. Marak, Memy internetowe: informacja i transformacja w sieci, [w:] Netlor: Wiedza cyfrowych tubylców, red. P. Grochowski, Toruń 2013, s. 133–165.
J. Nowak, Memy internetowe: teksty (cyfrowej) kultury językiem krytyki społecznej, [w:] Współczesne media. Język mediów, red. I. Hofman, D. Kępa-Figura, Lublin 2013, s. 227–238.
M. Omüller, Obraz Podlasia w reportażu „Jutro spadną gromy”, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2019, nr 14.
Raport o sytuacji społeczno-gospodarczej Województwa Podlaskiego 2021, Urząd Statystyczny w Białymstoku, Białystok 2021.
Turystyka w 2020 roku, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa–Rzeszów 2021.
M. Wołoszyn, Czy memy są tekstami kultury?, „Toruńskie Studia Bibliologiczne” 2019, nr 1 (22).
M. Wójcicka, Mem internetowy jako multimodalny gatunek pamięci zbiorowej, Lublin 2020.

Strony internetowe
Choroszcz Clips, KONONOWICZ W ZNANYM FILMIE BOŻYM, YouTube 2019, https://youtu.be/3rwOdghK9OE [dostęp: 26 maja 2022].
Historia internetu w Polsce, 2019, https://www.orange.pl/poradnik/twoj-internet/historia-internetu-w--polsce/ [dostęp: 26 maja 2022].
melosz, Tok2szok Kononowicz cz. 1, YouTube 2007, https://youtu.be/RGwF75r52oc [dostęp: 26 maja 2022].
Mleczny Człowiek – Krzysztof Kononowicz, YouTube, https://www.youtube.com/c/MlecznyCz\%C5\%82owiek [dostęp: 26 maja 2022].
PolishTV2, Krzysztof Kononowicz – rzetelny kandydat na prezydenta, YouTube 2008, https://youtu.be/nX1VQwg6jxU [dostęp: 26 maja 2022].
Stereotyp, Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/stereotyp;2576254.html [dostęp: 7 marca 2022].
szkolna 17 filmy, Kononowicz murzyn Kononowicz nie jestem rasistą, YouTube 2018, https://youtu.be/M--XFbSyRM5E [dostęp: 26 maja 2022].
Viral, Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/pl/dictionary/english/viral [dostęp: 22 listopada 2021].

 

¹ Jak zostało omówione w dalszej części artykułu, powstanie pierwszych memów internetowych, które przedstawiają omawiany na łamach pracy obraz Podlasia, umiejscowić można w 2006 roku. Analizując współczesne memy poruszające ten temat, można zauważyć, iż znakomita większość poruszanych przez nie motywów nie uległa zmianie.
² M. Wołoszyn, Czy memy są tekstami kultury?, „Toruńskie Studia Bibliologiczne” 2019, nr 1 (22).
³ J. Nowak, Memy internetowe: teksty (cyfrowej) kultury językiem krytyki społecznej, [w:] Współczesne media. Język mediów, red. I. Hofman, D. Kępa-Figura, Lublin 2013, s. 227–238.
⁴ M. Wójcicka, Mem internetowy jako multimodalny gatunek pamięci zbiorowej, Lublin 2020.
⁵ Stereotyp, Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/stereotyp;2576254.html [dostęp: 7 marca 2022].
⁶ Memiczny oznacza, według autora, istniejący jako powtarzalny, powielany i utrwalony motyw w memach internetowych.
⁷ Viral, Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/pl/dictionary/english/viral [dostęp: 22 listopada 2021].
⁸ I. Burkacka, Intertekstualność współczesnej komunikacji. Memy a teksty kultury, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” 2016; K. Marak, Memy internetowe: informacja i transformacja w sieci, [w:] Netlor: Wiedza cyfrowych tubylców, red. P. Grochowski, Toruń 2013, s. 133–165; J. Nowak, dz. cyt., s. 227–238; M. Wołoszyn, dz. cyt.; M. Wójcicka, dz. cyt.
⁹ M. Kochanowski, Białystok and Podlasie in Reportage after 1945. Reality and Stereotypes (a Reconnaissance), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia” 2020, t. 38 (1).
¹⁰ Tamże.
¹¹ Tamże.
¹² Tamże.
¹³ M. Omüller, Obraz Podlasia w reportażu „Jutro spadną gromy”, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2019, nr 14.
¹⁴ Historia Województwa Podlaskiego, red. A. Dobroński, Białystok 2010, s. 154–155, 158, 160; J. Danieluk, T. Jaszczołt, M. Kietliński, B. Samarski, 500 lat województwa podlaskiego. Historia w dokumentach, Białystok 2013, rozdz. Postępująca rusyfikacja.
¹⁵ Tamże.
¹⁶ Ziemie białostockie w drugiej połowie wieku XIX stanowiły prężnie rozwijający się i potężny okręg przemysłowy, słynący na świecie ze swych zakładów włókienniczych. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest przysługujące podówczas Białemustokowi miano „Manchesteru Północy”; tamże, rozdz. Mozaika narodowości i wyznań.
¹⁷ Historia Województwa Podlaskiego…, s. 203–204; J. Danieluk, T. Jaszczołt, M. Kietliński, B. Samarski, dz. cyt., rozdz. Odbudowa powojennych zgliszczy.
¹⁸ Tamże.
¹⁹ Historia Województwa Podlaskiego…, s. 158–169, 245–247; J. Danieluk, T. Jaszczołt, M. Kietliński, B. Samarski, dz. cyt., rozdz. Województwo białostockie i podlaskie w latach 1944–2013.
²⁰ Raport o sytuacji społeczno-gospodarczej Województwa Podlaskiego 2021, Urząd Statystyczny w Białymstoku, Białystok 2021, s. 34–42.
²¹ E. Adach-Stankiewicz, Wskaźniki cen lokali mieszkalnych w 1 kwartale 2021 r., Główny Urząd Statystyczny, 2021.
²² Turystyka w 2020 roku, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa–Rzeszów 2021, s. 43–52.
²³ Narzędzie to umożliwia pozyskiwanie uwierzytelnionych i precyzyjnych danych obrazujących popularność poszczególnych fraz wpisywanych w wyszukiwarkę internetową. Popularność ta jest wyrażana częstotliwością zapytań o daną frazę w wyszukiwarce, co w realiach powszechnego dostępu do sieci stanowić może wiarygodną metodę obrazowania funkcjonujących w określonym przedziale czasowym zjawisk społecznych, w tym również okres żywotności danego memu.
²⁴ szkolna 17 filmy, Kononowicz murzyn Kononowicz nie jestem rasistą, YouTube 2018, https://youtu.be/M-XFbSyRM5E [dostęp: 26 maja 2022].
²⁵ PolishTV2, Krzysztof Kononowicz – rzetelny kandydat na prezydenta, YouTube 2008, https://youtu.be/nX1VQwg6jxU [dostęp: 26 maja 2022].
²⁶ W tym miejscu pozwolę sobie na założenie, iż popularność Krzysztofa Kononowicza nabiera znamion swoistego kultu internetowego, co pokazuje zainteresowanie, jakie postać ta wzbudza na serwisach YouTube czy Wykop.pl, gdzie jego parafrazowane wypowiedzi przeistaczają się w coś na kształt slangu czy lokalnego kodu językowego.
²⁷ melosz, Tok2szok Kononowicz cz. 1, YouTube 2007, https://youtu.be/RGwF75r52oc [dostęp: 26 maja 2022].
²⁸ Choroszcz Clips, KONONOWICZ W ZNANYM FILMIE BOŻYM, YouTube 2019, https://youtu.be/3rwOdghK9OE [dostęp: 26 maja 2022].
²⁹ Historia internetu w Polsce, 2019, https:// www.orange.pl/poradnik/twoj-internet/historia-internetu-w-polsce/ [dostęp: 26 maja 2022].

 

 

Opracowanie i korekta na stronie internetowej: Weronika Wyrębek