Feliks Olesiejuk był historykiem, etnografem i znawcą dziejów obszaru północnej Lubelszczyzny i południowego Podlasia. Badacz posiada tytuł Honorowego Obywatela Miasta Międzyrzec Podlaski. Od urodzenia związany był z pobliskim Drelowem, gdzie wyrastał w rodzinie chłopskiej, uczył się w tamtejszej szkole powszechnej, kontynuując naukę w Międzyrzecu Podlaskim. Pomimo licznych i odległych geograficznie późniejszych zobowiązań zawodowych to właśnie Międzyrzecczyzna stała się jego naukową pasją.
Agata Kusto
Okres okupacji był czasem przymusowych robót, udziału w AK, a po aresztowaniu przez NKWD – uwięzienia w Radzyniu, a później w Lublinie. Po wojnie służył w 9 pułku piechoty i uczył się w Szkole Oficerskiej Artylerii w Chełmie Lubelskim, aby dalej kontynuować służbę w różnych jednostkach w Bydgoszczy i w Toruniu. W czasie służby uzupełniał wykształcenie, a po uzyskaniu matury podjął się pracy w szkolnictwie w wielu placówkach; w 1975 roku został torem oświaty i wychowania. Studia prawnicze na KUL-u podjął jeszcze w roku 1947, aby po dwóch latach przenieść się na etnografię z prehistorią na UMCS. Zarówno magisterium, jak i doktorat pisał pod kierunkiem prof. Józefa Gajka (Uniwersytet Wrocławski). Interesował się południowym Podlasiem, głównie kulturą ludową Międzyrzecczyzny, a efekty prac badawczych ogłaszał w „Roczniku Międzyrzeckim”, tygodniku społeczno-kulturalnym „Kamena” i wydawnictwie zbiorowym „Lud”. Osobiście cenił książkę Monografia wsi Drelów, wydaną w 1996 roku, podkreślając jej znaczenie dla badań regionu1.
W wydanej pośmiertnie staraniem społeczności Drelowa publikacji Zwyczaje i obrzędy ludu Międzyrzecczyzny2 Olesiejuk zawarł opisy zwyczajów i obrzędów dorocznych, porządkując je w następujące zakresy: wielki kompleks świąteczny (zapusty, Wielki Post, Wielkanoc i Zielone Świątki), obrzędy letnie, jesienne, zimowe oraz rodzinne – urodzinowe, weselne oraz pogrzebowe. Stan badań zastanych (A. Pleszczyńskiego, Z. Glogera, A. Fishera, Ł. Gołębiowskiego, J.St. Bystronia, E. Frankowskiego, W. Kilingera i in.) wzbogacił o własne badania prowadzone w latach 1956–1965 oraz 1975–1980 i w 1987 roku nad obrzędowością Bagnoszan – jednej z trzech podgrup etnicznych Międzyrzecczyzny, obok Rekunów i Litwaków. Feliks Olesiejuk był przez cały czas aktywnym członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Międzyrzecu Podlaskim. Udzielał się też w lubelskim oddziale Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, współpracował z wieloma instytucjami regionu i regionalistami, także w ramach projektu naukowego dotyczącego dokumentowania „ginących zawodów” Lubelszczyzny3. W rozdziale poświęconym obrzędowości zimowej związanej z Nowym Rokiem zamieścił słowa następującej kolędy śpiewanej przez kolędników chodzących w sylwestrowy wieczór od chaty do chaty:
Stary rok się kończy,
Nowy lepszy będzie!
Przychodzimy Panu śpiewać po kolędzie,
Żyjmy w czerstwym stanie,
Ukochany Panie!
Hej, kolęda! kolęda!
Stary rok się kończy,
Nowy lepszy będzie,
Przychodzimy Panu śpiewać po kolędzie,
Wesoło śpiewajmy – chwałę Panu dajmy,
Hej, kolęda! kolęda!
(Z informacji P. Marczuka w Drelowie)4
1 F. Olesiejuk, Zwyczaje i obrzędu ludu Międzyrzecczyzny, Drelów 2000, s. 291–293.
2 Tamże.
3 A. Gauda, Feliks Olesiejuk (1922–1999), [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy: sylwetki, szkice biograficzne, t. 1, red. E. Fryś-Pietraszkowa, A. Kowalska-Lewicka, A. Spiss, Kraków 2002, s. 234–235.
4 Za: F. Olesiejuk, dz. cyt., s. 159.
Feliks Olesiejuk był historykiem, etnografem i znawcą dziejów obszaru północnej Lubelszczyzny i południowego Podlasia. Badacz posiada tytuł Honorowego Obywatela Miasta Międzyrzec Podlaski. Od urodzenia związany był z pobliskim Drelowem, gdzie wyrastał w rodzinie chłopskiej, uczył się w tamtejszej szkole powszechnej, kontynuując naukę w Międzyrzecu Podlaskim. Pomimo licznych i odległych geograficznie późniejszych zobowiązań zawodowych to właśnie Międzyrzecczyzna stała się jego naukową pasją.
fot. A. Gauda: Kapliczka w Drelowie. Archiwum fotograficzne MWL, nr neg. 18881