Co w numerze 127

Ulubiona lektura

127 (6 2016) Autor: Beata Maksymiuk-Pacek, Autor: Wojciech Bernatowicz Dział: Sonda To jest pełna wersja artykułu!

Czytanie, jak powiedział Iwaszkiewicz, „jest to odnajdywanie własnych bogactw i własnych możliwości przy pomocy cudzych słów”. Bardzo lubię czytać. Jeśli sięgam po jakąś lekturę, to zwykle ma ona postać papierowej książki, niekiedy audiobooka.

(Beata Maksymiuk-Pacek)

Węglowa Odyseja Górniczy zespół o (nie)górniczym repertuarze

127 (6 2016) Autor: Malwina Kołt Dział: Z teorii

Dolnośląski Zespół Pieśni i Tańca ,,Nowa Ruda” powstał przy Noworudzkim Ośrodku Kultury we wrześniu 1971 roku. Założycielem był Jarosław Wojciechowski, wieloletni członek Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”, pełniący funkcję kierownika działu artystycznego Noworudzkiego Ośrodka Kultury. Stroną muzyczną zajmowali się: Lech Łuczak – kierownik muzyczny, prowadzący kapelę ludową i grupę wokalną, oraz Maria Wójcik i Jerzy Łapka, pełniący funkcję korepetytorów muzycznych. W pierwszy skład zespołu wchodzili głównie górnicy i uczniowie miejscowej szkoły górniczej (obecnie, po rozszerzeniu programów edukacyjnych, Noworudzkiej Szkoły Technicznej).

Mikołajkowa tradycja Mikołajki Folkowe

127 (6 2016) Autor: Agata Kusto, Autor: Damian Gocół Dział: Festiwale

Dziś na wiele inicjatyw patrzy się przez pryzmat niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Czy coś nim jest, czy ktoś je chroni, czy kultywuje? Od czasu transformacji ustrojowej możemy cieszyć się wolnością wypowiedzi, a przestrzeń kultury poszerza się w niebywałym tempie. Jednocześnie dostrzegamy wartość w tym, że coś niezmiennie istnieje. Wyjątkową okazję do refleksji nad wartością dziedzictwa, kontynuowania tradycji, a jednocześnie wolności twórczej dały ostatnie Mikołajki Folkowe.

Fot. tyt. A. Kusto: Kapela z Innej Struny podczas konkursu Scena Otwarta 2016

Myśmy przyszli po dyngusie Kolędowanie wiosenne

127 (6 2016) Autor: Marta Woch Dział: Z tradycji

Zwyczaj kolędowania w Polsce był związany z pięcioma świętami: Bożym Narodzeniem, Nowym Rokiem, zapustami, Wielkanocą oraz Zielonymi Świątkami. Połączony był z odwiedzaniem domów przez śpiewaków-kolędników. Pieśni przez nich wykonywane miały charakter przedstawiający, życzący, a także pochwalny.

Kolędować obcemu Przemysław Łozowski

127 (6 2016) Autor: Agata Kusto Dział: Wykonawcy

Przemek Łozowski dziś mieszka w Dublinie, ale pochodzi z Lublina, gdzie brał udział w wielu projektach muzycznych związanych z muzyką folkową, tradycyjną i etniczną. Od zawsze śpiewa, aranżuje i komponuje. Jest założycielem Navan Road Music & Arts Society, The SuperTonic Orchestra i The Dulcis Polonia Choir oraz szefem polonijnej szkoły w Droghedzie. O animowaniu kultury muzycznej na emigracji i powrotach do Borówka na Zamojszczyźnie rozmawiała z artystą Agata Kusto.

Polsko-afrykański folk Dzikie Jabłka

127 (6 2016) Autor: Nina Orczyk Dział: Wykonawcy

Dzikie Jabłka to łódzka grupa grająca folk, etno, world music, polskie ludowe rytmy i piosenki w połączeniu z dźwiękami z Czarnego Lądu. Muzycy zdobyli 3 miejsce oraz Nagrodę Publiczności „Burzę Braw” na Nowej Tradycji 2014. Zwyciężyli w konkursie Scena Otwarta podczas Mikołajek Folkowych 2013. Warto także wspomnieć o Złotej Fujarze, którą otrzymali na poznańskim Dragon Folk Fest dwa lata temu. 29 września w łódzkim klubie „New York” odbyła się premiera ich pierwszej płyty zatytułowanej „Prosto z ziemi”. O twórczości Dzikich Jabłek i ich wrażeniach po fonograficznym debiucie rozmawiała Nina Orczyk.

Fot. tyt. D. Anaszko: Nowa Tradycja 2014

Muzyka przemijającego czasu Debashish Bhattacharya

127 (6 2016) Autor: Marcin Piosik Dział: Wykonawcy

Debashish Bhattacharya gra na 24-strunowym instrumencie o wyjątkowym brzmieniu, które jest wynikiem wzbogacenia hawajskiej gitary slide o dodatkowe struny. Artysta pochodzi z rodziny o wielopokoleniowych muzycznych tradycjach. Jego mistrzem był legendarny Brij Bhushan Kabra. W tym roku wystąpił na poznańskim Ethno Porcie. Po koncercie z Debashishem Bhattacharyą rozmawiał Marcin Piosik.

Fot. tyt. M. Kaczyński: Ethno Port 2016

Czas ofert i dotacji Felieton. Maria Baliszewska

127 (6 2016) Autor: Maria Baliszewska Dział: Felieton To jest pełna wersja artykułu!

Ostatnie tygodnie wypełniła mi praca nad oceną ofert przygotowanych pod rozmaite dotacje ministerialne i warszawskie. Praca niełatwa, ale i wiedza z niej płynąca warta wysiłku! To ogląd Polski od strony tradycji – muzyki, zwyczajów, dziedzictwa niematerialnego i materialnego zawarty we wnioskach składanych przez różne środowiska, państwowe instytucje, samorządy, niepubliczne stowarzyszenia i fundacje. Z tego przeglądu nasunęło mi się kilka spostrzeżeń, którymi chcę się podzielić.

Drobne ślady, ważne ślady [folk a sprawa polska]

127 (6 2016) Autor: Tomasz Janas Dział: Felieton To jest pełna wersja artykułu!

Pojawiły się ostatnio na księgarskich półkach dwie ważne książki o dwóch wybitnych polskich zespołach rockowych: Voo Voo i Republice. Pierwsza, napisana przez Piotra Metza (mówiąc ściśle, to zbiór wywiadów z członkami zespołu), to niestety rzecz zdecydowanie przeciętna. O jej znaczeniu decyduje klasa Voo Voo i fakt, że to pierwsza (czy będą następne?) poświęcona mu książka. Niestety, razi skrótowością, wiele tu przemilczeń, „odpuszczonych” wątków, nieco błędów redaktorskich, dyskografia nie zawiera informacji o wszystkich płytach itd. Z kolei książka, a właściwie księga poświęcona Republice, napisana przez Leszka Gnoińskiego, robi wielkie wrażenie dzięki swej drobiazgowości, przemyślanej narracji, zdumiewającemu natłokowi informacji.

Mocna kobieta Sotiria Bellou

127 (6 2016) Autor: Maciej Froński Dział: Folk i okolice

Grecja ma szczęście do mocnych kobiet: Meliny Mercouri – nie tylko aktorki i piosenkarki, ale i ikony sprzeciwu wobec dyktatury Czarnych Pułkowników, a później wieloletniej minister kultury, zaangażowanej w walkę o odzyskanie Marmurów Elgina; Nany Mouskouri – piosenkarki, a później ambasadora dobrej woli UNICEF, znanej z troski o dziecięce ofiary wojny w Bośni i Hercegowinie; spoza świata kultury – Dory Bakoyanni, pani burmistrz Aten, która pogoniła towarzystwo i dzięki której greckie igrzyska olimpijskie nie skończyły się organizacyjną kompromitacją, na co długo się zanosiło. Być może, podobnie jak w Polsce, wymusiły to czynniki polityczne – mężczyźni byli na wojnie lub w ruchu oporu albo siedzieli w więzieniu. Tak czy inaczej, ktoś musiał się zająć domem i dziećmi, a to odpowiedzialne zadanie. Ale gdy już mowa o silnych Greczynkach, nie można nie wspomnieć o jeszcze jednej – o Sotirii Bellou.

Fot. tyt.: www.in.gr

Maryjka. Jak umierały Gardzienice Maria Szutko

127 (6 2016) Autor: Anna Kapusta Dział: Folk i okolice

Maria nie chciała, żeby o niej pisać. Nie chciała mówić o sobie. Pytała o rozmówcę. Najbardziej interesowały ją włosy Chrystusa i dlatego posiadanie loków było kartą wstępu do jej świata. Nad swoim Jezusem myślała, haftując, malując, wyszywając i śpiewając. Pieśni nagrywała na kasety na wypadek, gdyby nie mogła zaśpiewać. Mieszkała sama. Śpiewała Maryjce.

W odcieniu czerwieni Nepal

127 (6 2016) Autor: Paweł Goleman Dział: Podróże

Poranek przywitał nas rześkim powietrzem i wiszącymi, ciemnymi chmurami. Wyglądały one na pozostałości monsunu, który skończył się ledwie kilka dni temu. Nie dość, że gościł w Nepalu o dwa tygodnie dłużej, to jeszcze wykazał się dużą aktywnością. Idąc przez kilka poprzednich dni głęboką doliną Budhi Gandaki, często mijaliśmy świeże, niewielkie osuwiska, które potrafiły zrzucić drogę wprost do rzeki. Śladem po starej ścieżce była cieniutka linia przedeptana przez miejscowych, prowadząca w poprzek stromego zbocza.

Fot. tyt. P. Goleman: Serang Gompa. Kuchnia klasztorna

Strefa dźwięków

127 (6 2016) Autor: Maria Szymańska-Ilnata Dział: Relacje

Coraz większa mobilność Polaków oraz możliwość podróżowania sprawia, że wzrasta liczba osób zainteresowanych odległymi geograficznie terenami. Wśród modnych ostatnio kierunków są kraje azjatyckie, które przyciągają nie tylko swoim klimatem, ale oferują także ciekawe doświadczenia kulturowe, w tym również muzyczne. Dla osób, które z różnych powodów nie mają możliwości odbywania dalekich podróży, a zainteresowane są kulturą azjatycką, a także dla tych, którzy tęsknią za nią podczas pobytów w Polsce, doskonałym miejscem spotkań jest Muzeum Azji i Pacyfiku.

Opoczyńskie wesele

127 (6 2016) Autor: Bartłomiej Leśniak Dział: Relacje

W dniu 23 listopada 2016 roku w Muzeum Regionalnym w Opocznie miała miejsce prezentacja książki autorstwa dr hab. Zdzisława Kupisińskiego SVD, prof. KUL i dr Jana Łuczkowskiego, pt. Zwyczaje, obrzędy i wierzenia weselne w Opoczyńskiem. Tradycja a współczesność. Uroczystość odbyła się o godz. 14.00 w sali wystaw czasowych Muzeum w Opocznie, przyciągając uwagę licznych mieszkańców.

Kolorowe Jarmarki

127 (6 2016) Autor: Targi Lublin Dział: Relacje

W weekend 26-27 listopada 2016 r. Kolorowe Jarmarki zadbały o wszystkie zmysły zwiedzających. W Lublinie można było znaleźć piękne, ręcznie wykonane przedmioty, spróbować smakołyków z różnych regionów Polski, a także stworzyć własny upominek i poczuć zbliżające się Święta. Festiwal Przedmiotów Pięknych „Kolorowe Jarmarki” i odbywające się w tym samym czasie Lubelskie Targi Piw Rzemieślniczych odwiedziło blisko 12 tys. osób.

Fot. tyt. Kolorowe Jarmarki

Jesienne granie w stolicy

127 (6 2016) Autor: Witt Wilczyński, Autor: Anna Wilczyńska Dział: Relacje

Ostatni kwartał A.D. 2016 był w Warszawie całkiem aktywny muzycznie i dał możliwość wyboru spośród wielu szeroko pojętych folkowych brzmień.
Na początek zagrali Vołosi w ramach cyklu „Folkowo Bemowo” (17 września). Koncert nie był długi, trwał około godzinki, ale panowie w tym czasie zagrali szesnaście kawałków. Klimaty płynnie zmieniały się od tych rodem z muzyki filmowej i lekko psychodelicznej po góralską, autorską i... skrzypienie mew na skrzypcach. W notatkach mamy zapisane też, że „walc przeszedł w metalową młóckę oraz pojedynki na skrzypce”.

Fot. z arch. organizatorów

Tradycja w obiektywie 2016

127 (6 2016) Autor: Marcin Skrzypek Dział: Relacje

Już po raz trzeci podczas Mikołajek Folkowych została zorganizowana wystawa prac fotograficznych, które nagrodzono w konkursie „Tradycja w obiektywie”. Celem wydarzenia było pokazanie zdjęć popularyzujących folklor lub przedstawiających zjawiska współczesne, inspirowane kulturą tradycyjną. Nagrodzone fotografie w kolejności zajętych miejsc przedstawił jeden z jurorów konkursu, Marcin Skrzypek.

Fot. tyt. L. Iwiński: Owies

PRL-u afekt do sztuki ludowej Polska – kraj folkloru?

127 (6 2016) Autor: Beata Sokołowska-Smyl Dział: Galeria EtnoArtu

Od końca lat 40. do 70. ubiegłego wieku lokalne Biura Wystaw Artystycznych, rozsiane po naszej wówczas socjalistycznej ojczyźnie (a sterowane centralnie przez Zachętę), zostały zobligowane do systematycznego przeplatania w swoich przestrzeniach galeryjnych wytworów animowanych rodzimym folklorem. Każda władza potrzebuje uwiarygodnienia. Nie tylko w oczach swoich obywateli. W swoich własnych także... „Ruszyła (przecież) z posad bryłę świata” i był to już zupełnie inny świat. Kompletnie nowa, obca rzeczywistość wymagała przyswojenia. Władza ludowa potrzebowała więc jakiegoś continuum, do którego mogłaby się podłączyć. Jakiegoś zespołu odniesień, w którego krwiobieg mogłaby wejść. Czytelnego i zrozumiałego dla chłoporobotniczych rzesz.

Fot. tyt. M. Krzyżanek

O sabałowych i wierchowych Dudy podhalańskie

127 (6 2016) Autor: Ewelina Grygier Dział: EtnoLektura

Dudy są niezwykłym instrumentem, występującym w wielu kulturach. Ich odmiany znacznie się od siebie różnią. Są dudy małe jak bretońskie biniou, wielkie jak zbąski kozioł biały, głośne jak dudy szkockie i ciche jak francuskie musette. Istnieją zarówno odmiany proste z jedną tylko piszczałką burdonową i jedną melodyczną (wielkopolskie), jak i z wieloma burdonami (musette de cour) – aż po skomplikowane mechanizmy regulatorów irlandzkich uilleann pipes, umożliwiających wykonanie złożonego akompaniamentu. Jednym słowem – istnieje ogrom wariantów tego instrumentu. Całościową wiedzę na temat dud zaczerpnąć można z encyklopedii belgijskiego badacza i muzyka Jeana-Pierre’a van Heesa Cornemuses. Un infini sonore (Coop Breizh 2014).

Fot. tyt.: Sz. Bafia, Dudy podhalańskie. Tajemniczy instrument przeszłości, Zakopane 2016

Rebelia kontra Skierka Królowie nadbużańscy

127 (6 2016) Autor: Małgorzata Wielgosz Dział: Recenzja

Totoro to sympatyczne, leśne stworzenia-duchy z japońskiego anime w reżyserii Hayao Miyazakiego. Od momentu ich spotkania życie bohaterów zaczyna przepełniać magia. Podobnie dzieje się w kontakcie z pracami Pawła „Totoro” Adamca, ukazującymi jednocześnie siłę i piękno otaczającego świata. Artysta utrwala na zdjęciach stworzone przez siebie magiczne kostiumy, fantazyjne fryzury, makijaże, charakteryzacje.

Fot. tyt. P. Adamiec: Mikołaj

Hołubce w szopce O gwieździe, Krakowiakach i żarłocznym Turoniu

127 (6 2016) Autor: Małgorzata Wielgosz Dział: Recenzja To jest pełna wersja artykułu!

Krakowskie szopkarstwo znajduje się na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Doceniając wartość tradycji chodzenia z szopką po kolędzie, Bohdan Radkowski wyreżyserował widowisko słowno-muzyczne pt. „Szopka Krakowska” w Teatrze Lalka w Warszawie.

Prezentacje

127 (6 2016) Autor: VZ, Autor: TOC Dział: Prezentacje

Helroth „I, Pagan”; Huldre „Tusmørke”; Chłopcy z Nowoszyszek „grają muzykę z festiwalu «Oj wiosna, ty wiosna»”; Blazin' Fiddles „North”

Nowości książkowe

127 (6 2016) Dział: Nowości książkowe To jest pełna wersja artykułu!

Powroty w gołębskie opłotki Agnieszka Maj; Tropem badaczy Zagłębia Dąbrowskiego Dobrawa Skonieczna-Gawlik; Menonici w Polsce i Prusach w XVI-XIX w. Peter J. Klassen